"تەك نازارباەۆتىڭ تۋعان-تۋىسقاندارى, جاقىندارى, قىزدارى, كٷيەۋبالالارى قازاقستاندى تونادى. تەك سولار عانا قىلمىسكەر. باسقا بەرٸمٸز سٷتتەن اق, سۋدان تازامىز» دەگەنگە مەن ەشقاشان سەنبەيمٸن. بايلىق پەن بيلٸكتٸ بٸرٸكتٸرگەن جٷيە قۇرىپ, وسى زاڭدى شىعارعان پارلامەنت دەپۋتاتتارى جاۋاپ بەرۋٸ كەرەك.
وسىلاردىڭ بارلىعىن نەگە تەكسەرمەيدٸ? ەر تٷرلٸ جولمەن جيناعان قارجىلارىن, بايلىقتارىن «ٶز ەرٸكتەرٸمەن قايتارىپ جاتىر» دەگەنگە مەن سەنبەيمٸن. وعان ەشكٸم دە سەنبەيتٸن شىعار.
دەمەك, ولارعا بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە ەسەر ەتتٸ. قولدارىن قايىردى ما? كەلٸسٸمگە كەلدٸ مە? ال بۇل دەموكراتييالىق قوعامدا بولمايتىن جاعداي.
ەگەر ولاردىڭ سول العان بايلىقتارىنىڭ زاڭسىز ەكەنٸ انىقتالاتىن بولسا, ول سوت ارقىلى قايتارىلادى. سوت ولارعا «وسىنشاما اقشانى ۇرلادىڭ» دەپ الدارىنا بەلگٸلٸ بٸر مەسەلە قويادى.
ەگەر ولار سونىڭ بەلگٸلٸ بٸر بٶلٸگٸن قايتارسا, مٷمكٸن جازاسى جەڭٸلدەنەتٸن شىعار. بٸراق, مىسالى قايرات ساتىبالدى «قازتەلەكومنىڭ» 28,8% پايىزىن ٶزٸ قايتاردى دەگەندە مەن ٶز باسىم سەنبەيمٸن,- دەيدٸ دوس كٶشٸم.
ساياساتكەردٸڭ ايتۋىنشا, بۇل جەردە قۇقىقتىق مەملەكەتكە ساي ەمەس مەسەلەلەر جٷرٸپ جاتىر. مٷمكٸن ولار ٶزدەرٸنٸڭ زاڭسىز العان بايلىقتارىنىڭ 10 پايىزىن عانا قايتارىپ, قالعانىن ٶزٸمەن بٸرگە الىپ كەتۋ جٶنٸندە كەلٸسٸم جاساعان شىعار.
دوس كٶشٸمنٸڭ ايتۋىنشا, بۇل جٷيەنٸ پايدالانعان تەك قانا نازارباەۆتىڭ تۋىسقاندارى دەپ ەشكٸمدٸ سەندٸرە المايسىڭ.
«وسى جەردەگٸ وليگارحتاردىڭ ەشقايسىسى كەتپەنٸمەن باقشانى شاۋىپ, وعان قاۋىن پٸسٸرٸپ, كٷندٸز-تٷنٸ كٷننٸڭ استىندا جٷرگەن جوق سيياقتى… تەك قانا بٸر وتباسىن بەرٸپ, باسقالاردا ەش نەرسە جوق سيياقتى كٶرۋ بولىپ جاتىر. بۇل – ٶتە قاۋٸپتٸ قۇبىلىس. تەك سولاردى ۇستاپ بەرٸپ, باسقالارىن جاسىرىپ قالاتىن سيياقتى كٷدٸك قالدىرادى…
ٷشٸنشٸ مەسەلە – تۇتقىندالعان ادام دەيمٸز بە, قىلمىسى دەلەلدەنگەن ادام دەيمٸز بە? نەمەسە بيلٸك ونىڭ قولىن قايىرعان دەيمٸز بە?
ٶزدەرٸنٸڭ بٸر نەرسەلەرٸن بەرٸپ جاتىر دەيٸك, يە. انا جاقتان 3 ملن تاپتى, مىنا جاقتان 20 ملن تاپتى. جاپونييادان قايتارىلدى. بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸنەن قايتارىلدى دەگەن مەسەلەلەر كٶبەيٸپ جاتىر. كٶپتەگەن جەردە رەيدەرلٸك تەسٸلمەنەن باسقالارىنىڭ بيزنەسٸن باسىپ الدى دەيدٸ.
ەندٸ وسىلاردىڭ بەرٸن جاساعان ۋاقىتتا ولار جالعىز ٶزدەرٸ جاساعان جوق قوي. وسى جەردە مٸندەتتٸ تٷردە مەملەكەت قىزمەتكەرلەرٸ, سوت جٷيەسٸ كٶمەكتەستٸ. وسىلاردىڭ بارلىعىن نەگە تەكسەرمەيدٸ?», - دەيدٸ دوس كٶشٸم.
قوعام قايراتكەرٸنٸڭ ايتۋىنشا, نازارباەۆ ەۋلەتٸ سول بايلىقتى جيناعان ۋاقىتتا قانشاما زاڭسىزدىقتار ورىن العانى سٶزسٸز.
"سول زاڭدى جاساعان پارلامەنت دەپۋتاتتارى جاۋاپ بەرۋٸ كەرەك. بٸزدە بايلىق پەن بيلٸكتٸ بٸرٸكتٸرەتٸن جٷيە قۇرىلدى. سول جٷيەنٸ قۇرىپ, وسىنداي زاڭداردى دايىنداپ شىعارعان وسى بٸزدٸڭ پارلامەنت دەپۋتاتتارى. رەيدەرلٸك كەزٸندە بٸرەۋدٸڭ بيزنەسٸن باسىپ الىپ, توناعانداردىڭ بەرٸ سوت جٷيەسٸنٸڭ كٶمەگٸنە سٷيەنگەنٸ ايدان انىق. ول سوت جٷيەسٸن نەگە انىقتامايمىز?
قىسقاسى, ەشقانداي تەكسەرۋ جوق. قوعام ەشنەرسە بٸلمەيدٸ. بٸز تەك قانا ەڭ سوڭعى نٷكتەسٸن عانا كٶرٸپ جاتىرمىز. «مىناداي نەرسەنٸ قايتارىپتى, مىنا نەرسەنٸ قازٸر الىپ جاتىر, بۇل ٷكٸمەتكە ٶتٸپ جاتىر» دەگەن مەسەلە… ول ەرينە قوعامدا سان تٷرلٸ پٸكٸر تۋعىزادى. بۇل بيلٸككە دەگەن سەنٸمسٸزدٸكتٸ ۇلعايتا تٷسەدٸ.
يە بٸر جاعىنان نازارباەۆتىڭ تۋىسقاندارىن قۇستىرىپ جاتىرمىز دەپ قۋاناتىن شىعار. بٸراق, ولاي دەموكراتييالىق ەلدە ولاي قۇستىرمايدى عوي… دەموكراتييا دەگەنٸمٸز – ونىڭ بەرٸ دە اشىق بولادى. ونىڭ بەرٸ زاڭدى بولادى. مەن وسى اشىقتىق پەن زاڭدىلىقتى كٶرٸپ وتىرعان جوقپىن. تەك سوڭعى نٷكتەسٸ "قايتارىلعان مەسەلەنٸ" كٶرٸپ وتىرمىن. سول قايتارىلعان اقشالار قايدا كەتەدٸ?
مەنٸڭ ويىمشا, بۇل ەكٸ تٷرلٸ جاعدايعا جۇمسالادى. بٸرٸنشٸسٸ - كونفيسكاتسييا. ەگەر مەملەكەت شىن مەنٸندە زاڭدى تٷردە كونفيسكاتسييا جاساسا, ول قازىناعا قۇيىلادى. ال ەگەر ونىڭ العانىنىڭ بەرٸن قايدا كەتكەنٸن بٸلمەيتٸن بولساق, بۇل وندا بٸر جەمقوردى ەكٸنشٸ جەمقوردىڭ توناۋى بولادى. قىسقاسى, بٸرٸنشٸ توپتىڭ جيناپ العاندارىن ەكٸنشٸ توپ ۇستاپ الىپ, ونى قايتا بٶلٸسكە سالۋى ەبدەن مٷمكٸن. زاڭسىزدىق بولعان جەردە بۇل مٸندەتتٸ تٷردە ورىن الادى, - دەيدٸ دوس كٶشٸم.
https://dalanews.kz/ekonomika/79930-qazaqstanda-qay-bank-tengge-depozitte
