ستاتيستيكا اگەنتتٸگٸنٸڭ بۇرىنعى تٶراعاسى انار مەشٸمباەۆا 2009 جىلى ساناقتان كەيٸن 746 ميلليون تەڭگە كٶلەمٸندە اقشا جىمقىردى دەگەن ايىپپەن 5 جىل جازاسىن ٶتەپ شىققان بولاتىن. ەكس-شەندٸ كەيٸن "ٶمٸر سىناق" اتتى كٸتاپ تا شىعارعان. ول Nege.kz سايتىنا بەرگەن سۇحباتىندا نازارباەۆ پەن مەسٸموۆكە, قوجامجاروۆقا قاتىستى بٸراز شىندىقتىڭ بەتٸن اشتى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
2009 جىلى مەشٸمباەۆا مەن ونىڭ ەكٸ ورىنباسارىنا قاتىستى اتىشۋلى قىلمىستىق ٸس قوزعالعان بولاتىن. ارتىنشا شەنەۋنٸك تٷركييا اسىپ, كەيٸن مەسكەۋگە كەتكەنٸ ەل اۋزىندا جٷردٸ. تٸپتٸ ول 3 جىل كٶلەمٸندە ٸزدەۋدە بولدى. بۇرىنعى تٶراعانىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي شەشٸمگە ول نازارباەۆتىڭ بۇيرىعىمەن بارعان.
"ەلدەن كەتپەيمٸن, ەگەر قاشسام, شىنىمەن "اقشانى ۇرلادى" دەپ ايتادى" دەدٸم. بٸراق پرەزيدەنت "ەشتەڭەدەن قورىقپا. ەرٸ كەتسە, بٸر جىل نەمەسە بٸر جارىم جىلدان كەيٸن قايتارىپ الامىز. ول كەزدە بەرٸ تىنىشتالادى" دەدٸ.
ەڭ باستىسى "سەنٸڭ ەكٸ ورىنباسارىڭ دا تٷرمەگە وتىرمايدى" دەگەن ۋەدە بەرگەن. نەگٸزٸ سول ەكەۋٸن بوساتسىن دەپ كەتٸپ قالعان ەدٸم.
ٶز باسىم پرەزيدەنتكە سەندٸم عوي. "سوتتالىپ كەتەم-اۋ" دەگەن تيتتەي دە كٷمەن بولمادى. ال كەيٸن "بەلكٸم, كەتپەگەندە باسقاشا بولار ما ەدٸ" دەگەن وي دا كەلدٸ. بٸراق ناقتى بٸلمەدٸم. مٷمكٸن, ەلدەن كەتپەسەم, بەرٸبٸر سوتتاپ جٸبەرەتٸن بە ەدٸ.
بٸز بەرٸ ەدٸلەتتٸ, شىنايى بولادى دەپ كٷتتٸك. الايدا ولارعا بۇل ويىن سيياقتى.
بٸرەۋ بىلاي ايتسا, وعان سەنەدٸ, ەكٸنشٸ بٸرەۋ باسقاشا پٸكٸر بٸلدٸرسە, "تٷرمەگە وتىرعىزايىق, ساباق بولسىن" دەيدٸ. ولار ادامنىڭ ٶمٸرٸن ەمەس, ساياساتتى ويلايدى. بۇل جەردە بٸزگە قارسى جۇمىس ٸستەگەن قارجى پوليتسيياسىنىڭ باسشىسى قايرات قوجامجاروۆ قانا ەمەس, ارنايى توپ بولدى عوي", - دەپ ەڭگٸمەلەدٸ سوتتى بولعان بۇرىنعى شەنەۋنٸك.
مەشٸمباەۆانىڭ سٶزٸنشە, سوتتا ساناققا بلانك, قۇرال-جابدىق ۇسىنعان قوسالقى مەردٸگەر كومپانييالار سالىق تٶلەمەي, قاراجاتتى جالعان ەسەپ-شوتتارى ارقىلى قولما-قول اقشاعا اينالدىرعانىن دەلەلدەي الماعان.
"ونىڭ بەرٸن ايتتىق قوي. بٸراق بۇل سوتقا كەرەك ەمەس ەدٸ. قارجى پوليتسيياسى قالاي جەتكٸزدٸ, سوت سونى جازا سالدى. بۇل كومپانييا ماعان ەشقانداي قارجىنى پارا رەتٸندە ۇسىنعان جوق. الايدا قارجى پوليتسيياسى "كومپانييا قولما-قول اقشانى مەشٸمباەۆاعا پارا بەرۋ ٷشٸن شىعارعان" دەگەن ۋەج ايتتى. سونداي-اق, "بۇل قارجىنى مەنٸ الدى جەنە سول كەزدەگٸ پرەمەر-مينيستر كەرٸم مەسٸموۆكە بەردٸ" دەپ شىعاردى. بٸراق اقشانى مەنٸڭ العانىم جەنە مەسٸموۆكە بەرگەنٸم تۋرالى دەلەل ٸزدەگەن دە جوق. قارجى پوليتسيياسىنا مەسٸموۆتٸ ورنىنان الۋ كەرەك بولدى.
سەبەبٸ سول كەزدە بەرٸ كەلەسٸ پرەزيدەنت مەسٸموۆ بولادى دەپ كٷتتٸ. مەنٸڭشە, مۇنىڭ بەرٸ مەسٸموۆتٸ ورنىنان كەتٸرۋ ٷشٸن جاسالدى.
بۇعان قالاي كٶز جەتكٸزدٸم دەيسٸز عوي. ەكٸ ورىنباسارىمنىڭ باسىنا قاپ كيگٸزٸپ, "مەشٸمباەۆا پارا الىپ, ونى مەسٸموۆكە اپارىپ بەرگەنٸن راستاڭدار!" دەگەن. سوسىن ولاردان كەيٸن ماعان دەل سولاي جاساپ, "اقشانى مەسٸموۆ الدى" دەپ ايتقىزباقشى بولدى. بار جوسپارى – مەسٸموۆتٸ قاماتۋ. ەرينە, ەكٸ ورىنباسارىم دا ماعان قارسى ەشتەڭە دەگەن جوق. سەبەبٸ ورىنباسارلارىما دا ەشكٸم پارا بەرگەن جوق. جوقتى بار دەپ قالاي ايتادى?" - دەيدٸ ول.
مەشٸمباەۆا نازارباەۆ تۋرالى دا قانداي پٸكٸردە ەكەنٸن ايتتى.
"ٶتٸنٸشتٸ سوتتالعان ەر ادام جازا الادى. بٸراق مەن وندا كٸنەلٸمٸن دەگەن جوقپىن. "مەن ەشتەڭە ۇرلاعان جوقپىن. مەنٸڭ ەرتە شىعۋىما قولۇشىن بەرٸڭٸز" دەپ ستاتيستيكا سالاسىنا مودەرنيزاتسييا جاساعانىمدى قىسقا عانا جازدىم. بٸراق ول كٸنەسٸز ەكەنٸمدٸ سول كەزدە دە بٸلدٸ, قازٸر دە بٸلەدٸ. سول ٷشٸن ەرتەرەك شىعاردى دەپ ويلايمىن. جالپى بٸرەۋگە باعا بەرەتٸن نيەتٸم جوق. بەلكٸم, ول كٸسٸ ٶمٸردەن ٶتكەن سوڭ ناقتى باعاسىن الاتىن شىعار. "ۋاقىت – بەزبەن" دەيدٸ عوي.
پرەزيدەنت بوپ تۇرعاندا ەل ٷشٸن دۇرىس شەشٸم قابىلداعان كەزدەرٸ كٶپ. بٸراق سوڭعى كەزدە ٶزٸنٸڭ جەنە وتباسىنىڭ اينالاسىنداعى بىلىقتارى مەن قىلمىستارى ەشكەرە بولۋى قوعامدا تەرٸس كٶزقاراس تۋعىزدى.
شىن مەنٸندە, بٸزدەگٸ بايلىقپەن حالقىمىز ٶتە جاقسى ٶمٸر سٷرۋٸ تيٸس ەدٸ. ەگەر زاۋىت, فابريكالارعا, ٶنەركەسٸپكە دەر كەزٸندە مودەرنيزاتسييا جاساپ, اقشانى سول جەرگە قۇيعاندا قازٸر باسقا, گٷلدەنگەن قازاقستان بولۋى مٷمكٸن ەدٸ", - دەدٸ ول.
ەكس-شەندٸ باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان ۋاقىتىن "جاۋعاشتى" ەيەلدەر كولونيياسىندا ٶتكٸزگەن.
