سول جەردەن ورتالىق كوميتەت حاتشىسى, مقك گەنەرالى ز.كاماليدەنوۆتىڭ «قۇپييا» بەلگٸسٸ قويىلعان قىزمەتتٸك حاتىنا كەزٸگەدٸ. (تسك كپسس, وبششيي وتدەل. 06.01.1987 گ. №00438 – حات كٶشٸرمەسٸ قوسا تٸركەلٸپ وتىر). باس كٶتەرۋدەن كەيٸن ارادا نەبەرٸ جيىرما كٷن ٶتكەننەن كەيٸن جازىلعان حات.
"جەلتوقسانعا رەسمي باعا بەرٸلمەسە دە, ول الاڭعا شىققان جاستاردىڭ اشىق قيمىلىن تاعى دا «ماحروۆىي ۇلتشىلدىق» دەپ ايىپتاپتى. ياعني, كاماليدەنوۆتٸ مەسكەۋدٸڭ قيناعانى جالعان بولىپ وتىر.
ەڭ سۇمدىعى وسى حاتتاعى «ماحروۆىي ۇلتشىلدىق» سيپاتىنداعى ايىپتاۋلار گورباچەۆ قابىلداتتىرعان قازاق ۇلتشىلدىعى جٶنٸندەگٸ قاۋلىعا سول قالپىندا ەنٸپ كەتتٸ.
قاۋلىنى قابىلداتۋ بٸر باسقا دا, ونى تيياناقتى جٷزەگە اسىرۋ بٸر باسقا. كولبيننٸڭ بيلٸگٸن ەلسٸرەتٸپ, ٶز ورىنتاعىن بەكٸتە تٷسۋدٸ كٶزدەگەن كاماليدەنوۆ ەندٸ ەلدەگٸ ۇلتشىلداردى انىقتاۋعا بەلسەنە كٸرٸستٸ.
قازاق باسپاسٶزٸندە جارىق كٶرگەن بارلىق ماتەريالدار ورتالىق كوميتەتتٸڭ, كگب-نىڭ ارنايى نازارىندا بولدى", – دەيدٸ قالامگەر.
Dalanews.kz-كە ۇسىنعان كٶلەمدٸ زەرتتەۋ ماقالاسىندا قايىم-مۇنار تابەەۆ كاماليدەنوۆتٸڭ نۇسقاۋىمەن مەملەكەتتٸك قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸندە «قازاقتىڭ بۋرجۋازييالىق ۇلتشىلدارى» دەگەن قۇپييا باعدارلاما جاسالىپ, تىڭشىلىق ەرەكەتتەرگە جول اشىلعانىن ايتادى. اتاپ ايتقاندا «قوڭىر», «پانتيۋركيزم», «نوماد» دەگەن اتپەن قىلمىستىق ٸستەر قوزعالعان. رەجيسسەر اسقار توقپانوۆ, ساتيريك شونا سماحانۇلى, ەتنوگراف جازۋشى اقسەلەۋ سەيدٸمبەكوۆ, عالىم-جازۋشى مۇحتار ماعاۋيندٸ «پانتيۋركيستەر» دەپ اتاعان اۆتورسىز ماقالالار رەسپۋبليكالىق گازەتتەرگە جارييالانعان.
"تۇڭعىش قازاق تەمٸرجول ينجەنەرٸ مۇحامەدجان تىنىشپاەۆ تۋرالى تٷسٸرٸلگەن «تٷركسٸب» اتتى تولىق مەتراجدى كٶركەم فيلمگە ورتالىق كوميتەت قارسى شىقتى.
«1917 جىلعى كلەريكال-ۇلتشىل توپتاردىڭ ليدەرٸ جەنە باسماشى قوزعالىسىنىڭ العاشقى ساياسي بازاسى سانالعان قوقان اۆتونوميياسى ٷكٸمەتٸنٸڭ پرەمەرٸن ناسيحاتتادى» دەي وتىرىپ, ەكراندا كٶرسەتۋگە تىيىم سالدى.
كاماليدەنوۆ كەز-كەلگەن ٸرٸلٸ, ۇساقتى جاعدايلاردى ٶز مٷددەسٸنە ۇتىمدى پايدالانىپ, قولايىنا جاقپاعان جەرگٸلٸكتٸ كادرلاردى تۇقىرتىپ, جازالاۋدى ناۋقانعا اينالدىرىپ جٸبەردٸ.
بٸراق, ونىسىن بەلسەندٸ قولشوقپارلارى ارقىلى عانا ورىنداۋعا تىرىستى. سوندىقتان ٶزٸن «سٷتتەن اق, سۋدان تازا» ەتٸپ كٶرسەتۋگە قۇمار بولدى. جۋرناليستەر سۇراعىنا دا قاشا جاۋاپ بەرٸپ جٷردٸ", – دەيدٸ ول.
تابەەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە كاماليدەنوۆ ٶمٸردەن ٶز كٸنەسٸن مويىنداماي ٶتكەن.
– كەشٸرٸم سۇراۋ ٷشٸن قاتەلٸگٸمدٸ كٶرسەتۋ كەرەك. بالالارعا وبال جاساعانىمىز راس. بٸراق, مەن ەشكٸمدٸ اتۋعا, جۇمىستان شىعارۋعا, قۋدالاۋعا بۇيرىق بەرگەم جوق. مىسالى, ٶمٸربەك جولداسبەكوۆتٸ تەكسەرۋگە 86 كوميسسييا جٸبەردٸ دەيدٸ. مەن بٸردە-بٸر كوميسسييا جٸبەرگەن جوقپىن. ٶمٸربەككە جاماندىق جاساعان ەمەسپٸن». («اڭىز ادام». №12, 2010 ج.)
"ال, جاساعان ٸس-ەرەكەتٸ وسى ايتقانىنا مٷلدە كەرەعار ەدٸ. كاماليدەنوۆتٸڭ قاھارىنا ۇشىراعان وقۋ مينيسترi ق.نەرiباەۆ, اكادەميك, قازگۋ رەكتورى ٶ.جولداسبەكوۆ, جۋرناليستيكا فاكۋلتەتٸنٸڭ دەكانى ت.قوجاكەەۆ, زاڭ فاكۋلتەتٸنٸڭ دەكانى س.دوسىمبەكوۆ, پروفەسسور ن.مامىروۆ, سەۋلەت ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى س.بايبولوۆ, دوتسەنت ا.ۋاقوۆ سيياقتى كٶپتەگەن عالىمدار داڭعازا شۋدىڭ وبەكتiسiنە اينالدى. ٸس قوزعالىپ, الدى يتجەككەنگە ايدالدى, سوڭى پارتييادان شىعارىلىپ, قىزمەتتەرٸنەن قۋىلدى.
ول قالام ۇستاعانداردىڭ لەنيندٸك پرينتسيپتەردٸ تٷسٸنبەيتٸن «ساياسي ساۋاتسىزدىعىن» مٷلدە كەشٸرە المايتىن. قان-جوسا بوپ تاياققا جىعىلعان, ەكٸ قابىرعاسى سىنعان مەيٸرحان اقدەۋلەتوۆ پارتييادان, قىزمەتتەن قۋىلدى.
امانحان ەلٸموۆ تيپوگرافيياعا جۇمىسقا جٸبەرٸلدٸ. لەسباي وسپانوۆ جاراقاتى اسقىنىپ, بٸرنەشە جىلدان سوڭ قايتىس بولدى. «جەتٸسۋ» گازەتٸنٸڭ رەداكتورى مامادييار جاقىپوۆ, تٸلشٸسٸ مەيرامبەك تٶلەپبەرگەنوۆ, قازتاگ ديرەكتورى جۇماعالي ىسماعۇلوۆ قىزمەتتەرٸنەن شەتتەتٸلدٸ. ەلٸمٸزدەگٸ بٷكٸل قازاق باسىلىمدارى باقىلاۋعا الىندى, اڭدۋ ۇيىمداستىرىلدى", – دەيدٸ قايىم-مۇنار تابەەۆ.
ماقالانىڭ تولىق نۇسقاسىن تٶمەندەگٸ سٸلتەمەگە ٶتٸپ وقي الاسىز:
https://dalanews.kz/58560
