پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ اباي وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى قاڭتار ايىندا ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا ەنەرگەتيكانى دامىتۋ جەنە يادرولىق كلاستەر قۇرۋ جٶنٸندەگٸ بەرگەن تاپسىرمالارىنىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ بارىسىن تەكسەردٸ, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
بۇرىنعى سەمەي پوليگونى اۋماعىن تٸكۇشاقپەن ارالاۋ كەزٸندە پرەمەر-مينيستر «بالاپان» سىناق الاڭى نىساندارىن, ونىڭ ٸشٸندە «اتوم كٶلٸ» مەن شاحتالىق ٸسكە قوسۋ قوندىرعىلارىن قاراپ شىقتى. سونداي-اق پرەمەر-مينيستر ەلەمدەگٸ العاشقى توكاماك (ماگنيتتٸ كاتۋشكالارى بار تورويدتى كامەرا) «بايكال-1» يادرولىق زەرتتەۋ رەاكتورىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتا بولىپ, ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ. جۇمىس ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر كۋرچاتوۆ قالاسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا باعىتتالعان, اتاپ ايتقاندا, تۇرعىن ٷي قورىن قالپىنا كەلتٸرۋ, ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جەنە باسقا دا قابىلدانىپ جاتقان شارالارمەن تانىستى.
«بايكال-1» كەشەنٸ اۋماعىندا ولجاس بەكتەنوۆكە نىساندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان يادرولىق رەاكتورلاردى زەرتتەۋدٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى تۋرالى باياندالدى. اتوم ەنەرگەتيكاسى جەنە ەنەرگەتيكالىق تەحنولوگييالار سالاسىنداعى عىلىمي ەزٸرلەمەلەر ٷشٸن پايدالانىلاتىن يۆگ.1م زەرتتەۋ رەاكتورى جۇمىسىنا نازار اۋدارىلدى. ماڭىزدى كەزەڭ – يۆگ.1م رەاكتورىن تٶمەن بايىتىلعان وتىنعا كونۆەرسييالاۋدى اياقتاۋ. بۇل باستامانى اتوم ەنەرگيياسى جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق اگەنتتٸكتە (اەحا) جان-جاقتى قولدادى. كونۆەرسييا بارىسىندا رەاكتور كەشەنٸنٸڭ جٷيەلەرٸ ايتارلىقتاي جاڭعىرتىلدى, بۇل اتوم ەنەرگيياسىن بەيبٸت ماقساتتا پايدالانۋعا جەنە ەلٸمٸزدٸڭ تەحنولوگييالىق, ەنەرگەتيكالىق تەۋەلسٸزدٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان عىلىمي باستامالاردى ودان ەرٸ دامىتۋعا ىقپال ەتەدٸ. پرەمەر-مينيستر قولدا بار ەلەۋەتتٸ اشۋدا جەنە ستراتەگييالىق مەسەلەنٸ شەشۋدە عالىمدارعا جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. جاقىن ارادا يۆگ.1م رەاكتورى جوبالىق سيپاتتامالارىنا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالادى.
پرەمەر-مينيستر قازاقستاندىق ماتەريالتانۋ توكاماگى (قمت) بٸرەگەي تەجٸريبەلٸك تەرمويادرولىق قوندىرعىسىن تەكسەرۋ بارىسىندا نەگٸزگٸ جابدىقتارمەن جەنە جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان زەرتتەۋلەر نەتيجەلەرٸمەن تانىستى. بۇل سوڭعى 10 جىلدا پايدالانۋعا بەرٸلگەن ەلەمدەگٸ مۇنداي دەڭگەيدەگٸ العاشقى مامانداندىرىلعان قوندىرعى. توكاماك باسقارىلاتىن تەرمويادرولىق سينتەز سالاسىندا ٸرگەلٸ جەنە قولدانبالى زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋگە, رەاكتورلارعا ارنالعان ماتەريالداردى سىناۋعا ارنالعان. مۇندا ەلٸمٸزدەگٸ تەرمويادرولىق تەحنولوگييالاردى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى باعىتى سانالاتىن پلازمالىق رازريادتى زەرتتەۋ جەنە ماتەريالداردى سىناۋ بويىنشا تەجٸريبەلەر جٷرگٸزٸلەدٸ.
