Dalanews.kz بۇعان جاۋاپ الۋ ٷشٸن قازاقستاننىڭ بەلگيياداعى ەلشٸسٸ ايگٷل قۇسپانوۆاعا ساۋال جولداعان.
– باتىس بٸزدٸڭ اقىل-كەڭەسٸمٸزگە قۇلاق تٷرە مە? اتالعان قۇجاتتى ەزٸرلەۋگە ايماق ەلدەرٸ اتسالىستى ما?
– قازاقستان ٶز تاراپىنان ەو-نىڭ ورتا ازيياعا قاتىستى جاڭارعان قۇجاتىن بٸرقاتار ۇسىنىستارمەن تولىقتىردى. ەرينە, بۇل بٸزدٸڭ قالاۋىمىز تٷگەلدەي ورىندالادى دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ. بۇل بٸرٸنشٸ كەزەكتە باتىستىڭ قۇجاتى, بٸزدٸڭ ۇسىنىستاردى ەلەپ-ەكشەپ قاجەتتٸسٸن عانا قابىلدادى.
قۇجاتتىڭ كٶنەرگەنٸ انىق. العاشقى نۇسقاسى وسىدان 12 جىل بۇرىن ەزٸرلەنٸپتٸ. ول تۇستا باتىس بٸزدٸڭ پٸكٸرٸمٸزدٸ بٸلۋدٸ قاجەت دەپ تاپپاعان-تۇعىن. وسى جولى ايماق ەلدەرٸنٸڭ بارلىعىمەن كەڭەسٸپ شىقتى.
قازاقستان ٶز تاراپىنان قۇجاتقا جەكە كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ تۋرالى تارماقتى ەنگٸزۋدٸ ٶتٸندٸ. ەو ەلدەرٸنٸڭ ٶزەگٸ – شاعىن-ورتا كەسٸپ. باتىس ەلٸمٸزدە شاعىن بيزنەستٸ دامىتۋعا كٶمەكتەسسە ارتىق ەتپەس ەدٸ.
– ايتۋعا عانا وڭاي, ٸسكە اسىرۋعا كەلگەندە ورىندالۋى اۋىر ەمەس پە?
– باتىس ٶزٸ مۇحتاج بٸرقاتار تاۋارلارعا بٸزدٸڭ ەلدەن تاپسىرىس بەرۋٸنە بولار ەدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى, دەمحانا بيزنەسٸ, جەڭٸل ٶنەركەسٸپتەگٸ كٶرگەن-تٷيگەنٸمەن بٶلٸسسە دە كٶپتٸك ەتپەيدٸ.
مەسەلەن قىرعىزستانداعى اپالى-سٸڭٸلٸ 7 قىز تٸگەتٸن سەن ٷلگٸلەرٸن ەلەمنٸڭ ەيگٸلٸ ادامدارى كيەدٸ. بۇل جوبانى تولىقتاي باتىس قولداپ وتىر.
– بٸزدٸڭ ەل ٶز تاراپىنان تاعى قانداي ۇسىنىس ايتتى?
– ەۋرووداق پەن ورتا ازييا اراسىنداعى ەرٸپتەستٸك بويىنشا تەۋلٸك بويى حابار تاراتاتىن ورتاق ينتەرنەت-پورتال اشايىق دەگەن ۇسىنىس ايتتىق. ايتالىق دەل وسى پورتالدا ستۋدەنتتەرگە ارنالعان بٸلٸم باعدارلامالارى, وقۋعا تٷسۋدٸڭ جولدارى جارييالانسا.
ەكولوگييا مەسەلەسٸ دە شەت قالعان جوق. ەو تازا اۋا مەن ورماندى القاپتاردى ەرەكشە قورعايدى. باتىستا سۋدى ەش الاڭداماي شٷمەكتەن-اق ٸشۋگە بولادى. سوعان قاراماي ٶندٸرٸسٸ قارقىندى دامىعان. بٸزگە ولاردان ٷيرەنەرٸمٸز كٶپ, سونىڭ ٸشٸندە تابيعاتتى ايالاۋدى ٷيرەنگەنٸمٸز ابزال.
جاڭا ستراتەگييا تۋرالى رەسەي نە ويلايدى?
17 بەتتەن تۇراتىن ستراتەگييا قازاقستان, ٶزبەكستان, قىرعىزستان, تەجٸكستان, تٷركٸمەنستانمەن اراداعى بايلانىستى بۇرىنعىعا قاراعاندا قارقىندى دامىتۋدى كٶزدەيدٸ.
«بٸزدٸڭ ماقسات ورتا ازييانى سىرت كٷشتەردٸڭ شابۋىلىنا شىداس بەرەتٸن, تۇراقتى, دامىعان ەرٸ ٶركەندەگەن ايماققا اينالدىرۋ», – دەيدٸ ەو ٶكٸلدەرٸ.
باتىس ەلدەرٸ بويىنشا ساراپشى ديماش ابدۋللاۇلىمەن تٸلدەسكەن Dalanews.kz تٸلشٸسٸ مىناداي جاۋاپ الدى:
«باتىستىڭ بٸزگە كەلگەندە بٶتەن ويى جوق. ورتا ازييانى تۇراقتى ەرٸ ٶركەندەگەن ايماق رەتٸندە كٶرگٸسٸ بار. وسى كٷنگە دەيٸن جولعا قويعان جوبالاردى جالعاستىرعىسى كەلەدٸ. ەرينە, ۋاقىت وزعان سايىن ستراتەگييا دا ٶڭدەلٸپ, ٶزگەرە تٷسەرٸ انىق. سەبەبٸ, ورتا ازيياعا كەلگەندە باتىس پەن اقش ۇستانىمدارى ٷيلەسە بەرمەيدٸ», – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا جۋىر ارادا باتىستىڭ ورتا ازيياعا قاتىستى ساياساتى ايتارلىقتاي ٶزگەرٸسكە ۇشىرامايدى. ەو ٷشٸن بٷگٸنگٸ ەرٸپتەستٸكتٸ ەرٸ قاراي دا جەتٸلدٸرە تٷسكەن ماڭىزدى.
«باعدارلاما اياسىندا اۋعان قىزدارىن قازاقستان جەنە ٶزبەكستاننىڭ ورتا جەنە جوعارى وقۋ ورىندارىندا ەو ەسەبٸنەن وقىتۋ جۇمىستارى قولعا الىنادى.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ قازاقستاندا باتىس كومپانييالارى ينۆەستيتسييا قٷيعان 24 جوبا جٷزەگە اسۋدا, ولاردىڭ جالپى قۇنى 3 ملرد دوللار. قازاقستاننىڭ ساۋدا ەرٸپتەستەرٸ اراسىندا باتىستىڭ ٷلەسٸ 50 پايىزدى قۇرايدى.
باتىستىڭ ورتا ازييا تۋرالى جاڭا ستراتەگيياسى سٶزسٸز ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ, ونىڭ ٸشٸندە رەسەيدٸڭ «جاندى» جەرٸنە تيەدٸ. ايماق ەلدەرٸنٸڭ باتىسپەن قويىن-قولتىقتاسۋى ەۋرازييالىق ينتەگراتسيياعا قولبايلاۋ بولادى.
بريۋسسەلدٸڭ ايماق ەلدەرٸمەن ەتەنە ەرٸپتەسۋٸ ورتا ازييانى ٶرگە سٷيرەمەسە, ورعا جىقپايدى. باتىس ايماق ەلدٸرٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ساياسي ٶمٸرٸنە بەلسەندٸ ارالاسسا تيٸسٸنشە بٸزگە كەلەتٸن ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ دە ارتارى انىق. قازاقستان دا, قىرعىزستان دا, ٶزبەكستان دا ەۋرووداقپەن ەرٸپتەسۋگە ەزٸر. سوڭعى جىلدارى مۇنداي ىقىلاس تەجٸكستاندا دا پايدا بولدى», – دەيدٸ ول.
ەزٸرلەگەن, روللان مۇقامەتقالي
