21 تامىزدا استانادا «بولاشاق بەينەسٸ: نەتيجەدەن – جاڭا ستراتەگيياعا» اتتى National Think Tank Forum ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
فورۋمعا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, ۇلتتىق تالداۋ ورتالىقتارىنىڭ باسشىلارى, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, ساراپشىلىق جەنە اكادەمييالىق قاۋىمداستىقتار قاتىستى.
فورۋم سوڭعى جىلدارداعى قازاقستاننىڭ دامۋىن جان-جاقتى تالقىلاۋ جەنە جاڭا كەزەڭگە ارنالعان باسىمدىقتاردى انىقتاۋ ٷشٸن الاڭ رەتٸندە قىزمەت ەتتٸ. باستى نازار ادامي كاپيتالعا, بٸلٸم بەرۋ مەن عىلىمعا, تسيفرلىق ترانسفورماتسيياعا جەنە جاساندى ينتەللەكتكە, ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىققا, ەكونوميكالىق جەنە ٶنەركەسٸپتٸك دامۋعا, ەنەرگەتيكاعا جەنە قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ ٶزگەرمەلٸ جٷيەسٸندەگٸ ورنىنا اۋدارىلدى.
فورۋمدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى جاندوس شايماردانوۆ جٷرگٸزدٸ.
«بٷگٸنگٸ قازاقستان: بولاشاقتى ايقىندايتىن نەتيجەلەر» اتتى بٸرٸنشٸ سەسسييا ەلدە بولعان نەگٸزگٸ ٶزگەرٸستەردٸ جەنە ونىڭ بولاشاق دامۋىنىڭ نەگٸزٸن قۇرايتىن رەسۋرستاردى باعالاۋعا باعىتتالعان.
قازاقستانداعى بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ (بۇۇدب) تۇراقتى ٶكٸلٸ كاتارجينا ۆاۆەرنيا ەلدٸڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جەنە تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى ايتارلىقتاي ٸلگەرٸلەۋٸن اتاپ ٶتتٸ.
«قازاقستان ودان ەرٸ دامۋ ٷشٸن بەرٸك نەگٸز قالادى: بٸلٸم بەرۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋعا قولجەتٸمدٸلٸكتٸڭ جوعارى دەڭگەيٸ تسيفرلىق مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ دامىتۋمەن جەنە ەكونوميكانىڭ نەعۇرلىم ورنىقتى مودەلٸنە بٸرتٸندەپ كٶشۋمەن ۇشتاسادى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ك. ۆاۆەرنيا.
قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترٸ ساياسات نۇربەك قازاقستان ستۋدەنتتەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸن شەتەلدە وقىتۋدان ٶزٸنٸڭ حالىقارالىق بٸلٸم جەنە تالانتتار ورتالىعىن قالىپتاستىرۋعا بٸرتٸندەپ كٶشٸپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ: ەلدە شەتەلدٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ 33 فيليالى جۇمىس ٸستەيدٸ, ال قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا 92 ەلدەن 37 مىڭنان استام شەتەلدٸك ستۋدەنتتەر وقيدى. بٸلٸم, عىلىم جەنە جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ ينتەگراتسيياسى بٶلەك باعىت بولىپ تابىلادى.
«ساپالى بٸلٸم بەرۋ, تالانتتاردىڭ حالىقارالىق موبيلدٸلٸگٸ, جاساندى ينتەللەكت پەن قولدانبالى عىلىمدى بٸرٸكتٸرۋ قازاقستاننىڭ بٸلٸم ەكونوميكاسىنا كٶشۋٸنە نەگٸز بولادى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ س.نۇربەك.
Q.AI كومپانيياسىنىڭ باس ديرەكتورى دميتريي مۋن تسيفرلىق ٷكٸمەت مودەلٸندەگٸ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستٸ اتاپ ٶتتٸ. قازاقستان بۇۇ ەلەكتروندىق ٷكٸمەتتٸ دامىتۋ يندەكسٸندە 193 ەلدٸڭ ٸشٸندە 24-شٸ ورىندا جەنە ونلاين قىزمەتتەر يندەكسٸندە العاشقى 10 ەلدٸڭ قاتارىنا كٸرەدٸ. بۇل جاڭا كەزەڭ ۇلتتىق جاساندى ينتەللەكت پلاتفورماسىن دامىتۋمەن, جاساندى ينتەللەكت اگەنتتەرٸن قۇرۋمەن جەنە دەرەكتەرگە نەگٸزدەلگەن باسقارۋعا كٶشۋمەن بايلانىستى.
ساياساتتانۋشى عازيز ەبٸشەۆ 2022 جىلدان كەيٸن بولعان ٶزگەرٸستەردٸ تۇراقتىلىقتان قوعامدىق تۇراقتىلىققا كٶشۋ دەپ قاراۋدى ۇسىندى.
«تٶزٸمدٸلٸك – ٶزگەرٸستٸڭ نەمەسە قاتەلٸكتەردٸڭ بولماۋى ەمەس. بۇل قوعامدىق تالاپتاردى تىڭداۋ, قاتەلٸكتەردٸ تٷزەتۋ جەنە باقىلاۋدى نەمەسە قوعامدىق كەلٸسٸمدٸ جوعالتپاي قاجەتتٸ ٶزگەرٸستەردٸ ەنگٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ع. ەبٸشەۆ.
ۇلتتىق قۇرىلتاي قوعامدىق جەنە ساراپتامالىق تالقىلاۋلاردى ٷكٸمەتتٸك شەشٸمدەرگە اينالدىرۋ تەتٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالدى: تٶرت جىل ٸشٸندە وعان قاتىسۋشىلاردىڭ باستامالارى نەگٸزٸندە 26 زاڭ قابىلداندى.
نارحوز ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى اندرەي كازانتسەۆ ترانسفورماتسييالاناتىن جاھاندىق تەرتٸپ كونتەكسٸندەگٸ قازاقستاننىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن قاراستىردى. ساراپشى قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق قۇندىلىقتارىن كٶپۆەكتورلى سىرتقى ساياسات, گەوگرافييالىق ورنالاسۋى, تابيعي رەسۋرستارى, دامىعان تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمى, ادامي كاپيتالى جەنە تاريحي قالىپتاسقان اشىقتىق مەدەنيەتٸ رەتٸندە انىقتادى.
فورۋمنىڭ ەكٸنشٸ سەسسيياسى «بولاشاق كٷن تەرتٸبٸ: باسىمدىقتار مەن شەشٸمدەر» ەلدٸڭ بولاشاقتاعى دامۋ باعىتتارىنا باعىتتالدى.
«قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاق باسقارما تٶرايىمى جۇلدىزاي ىسقاقوۆاقازاقستاننىڭ ەلەۋمەتتٸك دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيٸنە كٶشٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, زەرتتەۋلەر ەلەۋمەتتٸك وپتيميزمنٸڭ جوعارى دەڭگەيٸن راستادى: قازاقستاندىقتاردىڭ 85,8%-ى ٶز ٶمٸرٸنە قاناعاتتانادى, ال 60%-ى ودان ەرٸ وڭ ٶزگەرٸستەردٸ كٷتەدٸ.
«كەلەسٸ كەزەڭ — جەكە كٶرسەتكٸشتەردٸ ٶلشەۋدەن دەموگرافييالىق, ەلەۋمەتتٸك, ەكونوميكالىق, تەحنولوگييالىق جەنە ينستيتۋتسيونالدىق ٶزگەرٸستەردٸڭ جەكە تۇلعالاردىڭ ەل-اۋقاتىنا جەنە جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸنە قانشالىقتى ەسەر ەتەتٸنٸن كەشەندٸ باعالاۋعا كٶشۋ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ج.ىسقاقوۆا.
«ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى داستان اكەباەۆقازاقستاننىڭ ورتالىق ازيياداعى ەڭ ٸرٸ ەكونوميكا رەتٸندەگٸ ٶز ورنىن ساقتاپ قالعانىن اتاپ ٶتتٸ. 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي قازاقستاننىڭ جٸٶ 159,6 تريلليون تەڭگەگە نەمەسە شامامەن 306 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە. ەل ورتالىق ازييانىڭ جالپى جٸٶ-نٸڭ شامامەن 54%-ىن قۇرايدى, ال سوڭعى بەس جىلداعى ناقتى ەكونوميكالىق ٶسٸم 21,3%-دى قۇرادى.
«QazIndustry» قازاقستاندىق يندۋسترييا جەنە ەكسپورت ورتالىعى» اق باسقارما تٶراعاسى ەلدار عۇماروۆ ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ مەن شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتتىڭ رٶلٸن كٷشەيتۋگە نازار اۋداردى. 2025 جىلى قازاقستاننىڭ شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتىنىڭ كٶلەمٸ 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 45% — عا ۇلعايىپ, 29 ملرد دوللارعا جەتتٸ. ٸرٸ سۋبەكتٸلەردٸڭ ساتىپ الۋلارىنداعى وتاندىق ٶنٸمنٸڭ ٷلەسٸ 50,7% نەمەسە 14,9 ترلن تەڭگە.
ا. بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى «تالداۋ» ۇلتتىق بٸلٸمدٸ زەرتتەۋ جەنە باعالاۋ ورتالىعى» اق باسقارما تٶراعاسى گٷلجاينا ەلەۋسينوۆا مەكتەپتەگٸ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندەگٸ ٶزگەرٸستەر تۋرالى ايتتى. قازاقستان حالىقارالىق ادام دامۋى مەن بٸلٸم بەرۋ رەيتينگتەرٸندەگٸ ٶز ورنىن نىعايتىپ كەلەدٸ.
«بٸلٸم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋى جەنە مۇعالٸمدەردٸڭ مەرتەبەسٸنٸڭ ارتۋى كەلەسٸ كەزەڭنٸڭ بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ودان ەرٸ جاقسارتۋمەن جەنە تۇرعىلىقتى جەرٸنە قاراماستان بالالار ٷشٸن تەڭ مٷمكٸندٸكتەر جاساۋمەن بايلانىستى بولۋى كەرەكتٸگٸن كٶرسەتەدٸ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ گ.ەلەۋسينوۆا.
Energy Insights & Analytics اعا باسقارۋشى سەرٸكتەسٸ ەليحان بايدۋسەنوۆ قازاقستاندا جاڭارتىلعان كٶمٸر مەن گاز ٶندٸرۋدٸ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن, يادرولىق ەنەرگييانى جەنە ەلەكتر جەلٸسٸ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدى بٸرٸكتٸرۋٸ تيٸس جاڭا ەنەرگەتيكالىق ارحيتەكتۋرانىڭ قالىپتاسۋىن اتاپ ٶتتٸ.
National Think Tank Forum قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار قازاقستان دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸنە ايتارلىقتاي ٸلگەرٸلەۋمەن جاقىنداپ كەلەدٸ دەگەن قورىتىندىعا كەلدٸ. سونىمەن قاتار, جاڭا كٷن تەرتٸبٸ ساندىق نەتيجەلەردەن ساپالىق ٶزگەرٸستەرگە: بٸلٸم بەرۋدٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸنەن – ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىنا, قىزمەتتەردٸ تسيفرلاندىرۋدان – بەلسەندٸ مەملەكەتكە, ەكونوميكالىق ٶسۋدەن – تەحنولوگييالىق كٷردەلٸلٸك پەن جوعارى قوسىلعان قۇنعا, تۇراقتىلىقتان – قوعام مەن ينستيتۋتتاردىڭ ٶزگەرٸستەرگە بەيٸمدەلۋ قابٸلەتٸنە كٶشۋدٸ تالاپ ەتەدٸ. پٸكٸرتالاس بارىسىنداعى ورتاق تاقىرىپ قول جەتكٸزٸلگەن نەتيجەلەردٸ رەفورمالاردىڭ سوڭعى نٷكتەسٸ رەتٸندە ەمەس, جاڭعىرتۋدىڭ كەلەسٸ كەزەڭٸ ٷشٸن رەسۋرس رەتٸندە قاراستىرۋ قاجەتتٸلٸگٸ بولدى.
