21 tamyzda Astanada «Bolashaq beinesi: nátijeden – jańa strategiiaǵa» atty National Think Tank Forum ótti, dep habarlaidy dalanews.kz.
Forýmǵa memlekettik organdardyń, ulttyq taldaý ortalyqtarynyń basshylary, halyqaralyq uiymdardyń ókilderi, sarapshylyq jáne akademiialyq qaýymdastyqtar qatysty.
Forým sońǵy jyldardaǵy Qazaqstannyń damýyn jan-jaqty talqylaý jáne jańa kezeńge arnalǵan basymdyqtardy anyqtaý úshin alań retinde qyzmet etti. Basty nazar adami kapitalǵa, bilim berý men ǵylymǵa, tsifrlyq transformatsiiaǵa jáne jasandy intellektke, áleýmettik turaqtylyqqa, ekonomikalyq jáne ónerkásiptik damýǵa, energetikaǵa jáne Qazaqstannyń halyqaralyq qatynastardyń ózgermeli júiesindegi ornyna aýdaryldy.
Forýmdy Qazaqstan Respýblikasy Prezidenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategiialyq zertteýler institýtynyń direktory Jandos Shaimardanov júrgizdi.
«Búgingi Qazaqstan: bolashaqty aiqyndaityn nátijeler» atty birinshi sessiia elde bolǵan negizgi ózgeristerdi jáne onyń bolashaq damýynyń negizin quraityn resýrstardy baǵalaýǵa baǵyttalǵan.
Qazaqstandaǵy BUU Damý baǵdarlamasynyń (BUUDB) Turaqty ókili Katarjina Vavernia eldiń ómir súrý sapasyn jaqsartý, adami kapitaldy damytý jáne tsifrlandyrý salasyndaǵy aitarlyqtai ilgerileýin atap ótti.
«Qazaqstan odan ári damý úshin berik negiz qalady: bilim berý men jumyspen qamtýǵa qoljetimdiliktiń joǵary deńgeii tsifrlyq memlekettik qyzmetterdi damytýmen jáne ekonomikanyń neǵurlym ornyqty modeline birtindep kóshýmen ushtasady», — dep atap ótti K. Vavernia.
QR Ǵylym jáne joǵary bilim ministri Saiasat Nurbek Qazaqstan stýdentterdiń basym bóligin shetelde oqytýdan óziniń halyqaralyq bilim jáne talanttar ortalyǵyn qalyptastyrýǵa birtindep kóship kele jatqanyn atap ótti: elde sheteldik ýniversitetterdiń 33 filialy jumys isteidi, al qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynda 92 elden 37 myńnan astam sheteldik stýdentter oqidy. Bilim, ǵylym jáne jańa tehnologiialardyń integratsiiasy bólek baǵyt bolyp tabylady.
«Sapaly bilim berý, talanttardyń halyqaralyq mobildiligi, jasandy intellekt pen qoldanbaly ǵylymdy biriktirý Qazaqstannyń bilim ekonomikasyna kóshýine negiz bolady», — dep atap ótti S.Nurbek.
Q.AI kompaniiasynyń bas direktory Dmitrii Mýn tsifrlyq úkimet modelindegi túbegeili ózgeristi atap ótti. Qazaqstan BUU elektrondyq úkimetti damytý indeksinde 193 eldiń ishinde 24-shi orynda jáne onlain qyzmetter indeksinde alǵashqy 10 eldiń qataryna kiredi. Bul jańa kezeń Ulttyq jasandy intellekt platformasyn damytýmen, jasandy intellekt agentterin qurýmen jáne derekterge negizdelgen basqarýǵa kóshýmen bailanysty.
Saiasattanýshy Ǵaziz Ábishev 2022 jyldan keiin bolǵan ózgeristerdi turaqtylyqtan qoǵamdyq turaqtylyqqa kóshý dep qaraýdy usyndy.
«Tózimdilik – ózgeristiń nemese qatelikterdiń bolmaýy emes. Bul qoǵamdyq talaptardy tyńdaý, qatelikterdi túzetý jáne baqylaýdy nemese qoǵamdyq kelisimdi joǵaltpai qajetti ózgeristerdi engizý múmkindigi», – dep atap ótti Ǵ. Ábishev.
Ulttyq Quryltai qoǵamdyq jáne saraptamalyq talqylaýlardy úkimettik sheshimderge ainaldyrý tetikteriniń birine ainaldy: tórt jyl ishinde oǵan qatysýshylardyń bastamalary negizinde 26 zań qabyldandy.
Narhoz ýniversitetiniń professory Andrei Kazantsev transformatsiialanatyn jahandyq tártip konteksindegi Qazaqstannyń múmkindikterin qarastyrdy. Sarapshy Qazaqstannyń strategiialyq qundylyqtaryn kópvektorly syrtqy saiasat, geografiialyq ornalasýy, tabiǵi resýrstary, damyǵan tsifrlyq infraqurylymy, adami kapitaly jáne tarihi qalyptasqan ashyqtyq mádenieti retinde anyqtady.
Forýmnyń ekinshi sessiiasy «Bolashaq kún tártibi: basymdyqtar men sheshimder» eldiń bolashaqtaǵy damý baǵyttaryna baǵyttaldy.
«Qazaqstandyq qoǵamdyq damý institýty» KEAQ Basqarma tóraiymy Juldyzai YsqaqovaQazaqstannyń áleýmettik damýdyń jańa deńgeiine kóship jatqanyn atap ótti. Sarapshynyń aitýynsha, zertteýler áleýmettik optimizmniń joǵary deńgeiin rastady: qazaqstandyqtardyń 85,8%-y óz ómirine qanaǵattanady, al 60%-y odan ári oń ózgeristerdi kútedi.
«Kelesi kezeń — jeke kórsetkishterdi ólsheýden demografiialyq, áleýmettik, ekonomikalyq, tehnologiialyq jáne institýtsionaldyq ózgeristerdiń jeke tulǵalardyń ál-aýqatyna jáne jańa múmkindikterine qanshalyqty áser etetinin keshendi baǵalaýǵa kóshý», — dep atap ótti J.Ysqaqova.
«Ekonomikalyq zertteýler institýty» AQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Dastan AkebaevQazaqstannyń Ortalyq Aziiadaǵy eń iri ekonomika retindegi óz ornyn saqtap qalǵanyn atap ótti. 2025 jyldyń sońyna qarai Qazaqstannyń JIÓ 159,6 trillion teńgege nemese shamamen 306 milliard AQSh dollaryna jetedi dep kútilýde. El Ortalyq Aziianyń jalpy JIÓ-niń shamamen 54%-yn quraidy, al sońǵy bes jyldaǵy naqty ekonomikalyq ósim 21,3%-dy qurady.
«QazIndustry» Qazaqstandyq indýstriia jáne eksport ortalyǵy» AQ Basqarma tóraǵasy Eldar Ǵumarov óńdeý ónerkásibi men shikizattyq emes eksporttyń rólin kúsheitýge nazar aýdardy. 2025 jyly Qazaqstannyń shikizattyq emes eksportynyń kólemi 2021 jylmen salystyrǵanda 45% — ǵa ulǵaiyp, 29 mlrd dollarǵa jetti. Iri sýbektilerdiń satyp alýlaryndaǵy otandyq ónimniń úlesi 50,7% nemese 14,9 trln teńge.
A. Baitursynuly atyndaǵy «Taldaý» ulttyq bilimdi zertteý jáne baǵalaý ortalyǵy» AQ Basqarma tóraǵasy Gúljaina Eleýsinova mekteptegi bilim berý júiesindegi ózgerister týraly aitty. Qazaqstan halyqaralyq adam damýy men bilim berý reitingterindegi óz ornyn nyǵaityp keledi.
«Bilim berý infraqurylymynyń damýy jáne muǵalimderdiń mártebesiniń artýy kelesi kezeńniń bilim berý sapasyn odan ári jaqsartýmen jáne turǵylyqty jerine qaramastan balalar úshin teń múmkindikter jasaýmen bailanysty bolýy kerektigin kórsetedi», — dep atap ótti G.Eleýsinova.
Energy Insights & Analytics aǵa basqarýshy seriktesi Álihan Baidýsenov Qazaqstanda jańartylǵan kómir men gaz óndirýdi, jańartylatyn energiia kózderin, iadrolyq energiiany jáne elektr jelisi infraqurylymyn damytýdy biriktirýi tiis jańa energetikalyq arhitektýranyń qalyptasýyn atap ótti.
National Think Tank Forum qorytyndysy boiynsha qatysýshylar Qazaqstan damýdyń jańa kezeńine aitarlyqtai ilgerileýmen jaqyndap keledi degen qorytyndyǵa keldi. Sonymen qatar, jańa kún tártibi sandyq nátijelerden sapalyq ózgeristerge: bilim berýdiń qoljetimdiliginen – adami kapitaldyń sapasyna, qyzmetterdi tsifrlandyrýdan – belsendi memleketke, ekonomikalyq ósýden – tehnologiialyq kúrdelilik pen joǵary qosylǵan qunǵa, turaqtylyqtan – qoǵam men institýttardyń ózgeristerge beiimdelý qabiletine kóshýdi talap etedi. Pikirtalas barysyndaǵy ortaq taqyryp qol jetkizilgen nátijelerdi reformalardyń sońǵy núktesi retinde emes, jańǵyrtýdyń kelesi kezeńi úshin resýrs retinde qarastyrý qajettiligi boldy.
