قازٸر گازەت-جۋرنال وقيتىندار ازايدى. مەرزٸمدٸ باسىلىمداردىڭ تارالىمى كٷرت قۇلادى. ٶيتكەنٸ قالىڭ بۇقاراعا اقپارات جەتكٸزۋدە دەستٷرلٸ باسپاسٶز سايت پەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە بەسەكەلەس بولا الماي قالدى. نە ٸستەمەك كەرەك?
تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولىن شىعىس ٶڭٸرٸندەگٸ «اltai-News» مەديا-ورتالىعى» تاپتى. قايتا قۇرىلىپ, تىڭ باعىتقا تٷرەن سالعان كومپانييا گازەتتٸ ٶلتٸرمەي, كەرٸسٸنشە ٶركەندەتۋ ٷشٸن تەۋەكەلگە بارىپ, ٷلكەن ٶزگەرٸستەر جاسادى.
بۇدان 15 جىل بۇرىن ٸرگە كٶتەرگەن «شىعىس اقپارات» جشس بيىلدان باستاپ قايتا قۇرىلىپ, اتاۋىن ٶزگەرتتٸ. قازٸرگٸ قوعامنىڭ سۇرانىسىن ەسكەرگەن سەرٸكتەستٸك باسشىلىعى زامان تالابىنا ساي ٶنٸم ۇسىنۋعا كٸرٸستٸ. بۇل شەشٸم ٶز نەتيجەسٸن بەرە باستادى.
كەيٸنگٸ بٸرنەشە جىل بويى قارجىلىق داعدارىسقا ۇشىراپ, قارىزدان كٶز اشپاي كەلە جاتقان مەكەمەنٸ ساقتاپ قالۋ ٷشٸن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸس جاساۋ قاجەتتٸگٸ بۇرىننان ايتىلىپ جٷرگەن. سول ٷلكەن ٶزگەرٸستٸڭ العاشقى قادامى بىلتىر جازدا كومپانيياعا ارسەنيي دٷيسەنوۆ باسشى بولىپ تاعايىندالعان سەتتەن باستالدى. قارىزعا بەلشەدەن باتقان كەسٸپورىندى قۇتقارۋدىڭ تٷرلٸ جولى قاراستىرىلدى. جان-جاقتى ساراپتاما جٷرگٸزٸلدٸ. وسىنداي تيياناقتى اتقارىلعان جۇمىستىڭ نەتيجەسٸندە «ٶگٸزدٸ دە ٶلتٸرمەي, اربانى دا قيراتپاي» تىعىراقتان شىعۋدىڭ ەڭ تيٸمدٸ جولى انىقتالدى. ول – مەدياحولدينگتٸ قايتا قۇرۋ. سٶيتٸپ كومپانييا باسشىلىعى نار تەۋەكەلگە بەل بۋىپ, ٷلكەن ٸسكە كٸرٸستٸ.
«اltai-News» مەديا-ورتالىعى» دەگەن جاڭا اتاۋدى يەلەنگەن كەسٸپورىن قۇرامىنان شىعىنى كٶپ اۋداندىق گازەتتەر شىعارىلىپ, مٷلكٸ اۋدان ەكٸمدٸكتەرٸنە بەرٸلدٸ. وبلىستىق ەكٸ باسىلىم – DIDAR مەن «رۋدنىي التاي» گازەتتەرٸ سەرٸكتەستٸكتە قالدى. ايتا كەتەيٸك, كٷرشٸم, ۇلان, كاتونقاراعاي, التاي, گلۋبوكوە اۋداندارىنىڭ گازەتتەرٸ بۇرىن «شىعىس اقپارات» قۇرامىندا بولعان.
كومپانييانىڭ شىعارماشىلىق قۇرامى ەكٸ رەداكتسيياعا – قازاق جەنە ورىس رەداكتسييالارىنا توپتاستى. گازەت, سايت, SMM بٶلٸم بەرٸ بٸر ورتاعا جينالدى. جۋرناليستەر بٸر-بٸرٸمەن قويان-قولتىق ارالاسىپ, اقپارات «مايدانىندا» يىق تٸرەستٸرٸپ ەڭبەك ەتٸپ جاتىر.
تەحنولوگييالىق قامتاماسىز ەتۋ بٶلٸمٸ قۇرىلىپ, وعان فوتوتٸلشٸلەر, ۆيدەووپەراتورلار مەن مونتاجداۋشىلار توپتاستىرىلدى.
كومپانييانىڭ باسپاحاناسى جۇمىسىن توقتاتتى. نەگە? ٶيتكەنٸ بۇل باسپاحانا جۇمىس ٸستەپ تۇرۋ ٷشٸن جىل سايىن 170 ملن تەڭگە قارجى جۇمسالىپ كەلگەن. ال وندا باسىلاتىن 26 گازەتتەن تٷسەتٸن تابىس 58 ملن تەڭگە عانا. قاراپايىم ەسەپكە سالساڭىز, 112 ملن تەڭگە جىل سايىن بوسقا كەتٸپ جاتقان. بٷگٸن وبلىستىق قوس گازەت اۋتسورسينگپەن باسقا باسپاحانادا باسىلىپ جاتىر. وعان جىلىنا ەرٸ كەتكەندە شامامەن 40 ملن تەڭگە مٶلشەرٸندە قارجى جۇمسالماق. ونىڭ ٶزٸن وسى كەزدە كومپانييا گازەتتٸڭ جازىلۋ ناۋقانىندا ٶتەپ شىققان.
«اltai-News» مەديا-ورتالىعى» بولىپ قايتا قۇرىلۋداعى ماقساتىمىز ەڭ ەۋەلٸ قۇردىمعا كەتٸپ بارا جاتقان كومپانييانى قۇتقارىپ قالۋ بولسا, ەكٸنشٸ جاعىنان بٷگٸنگٸ ۋاقىت تالابىنا ساي جۇمىس ٸستەپ, قوعامنىڭ سۇرانىسىنا وراي ٶنٸم ۇسىنۋ. وسى ماقساتپەن بٸز وڭتايلاندىرۋ شارالارىن ساۋاتتى جٷرگٸزدٸك. قولدا بار رەسۋرستاردى جاڭا باعىتتا جۇمىس ٸستەۋگە يكەمدەدٸك. كەيٸنگٸ كەزدە ەلەكتروندى اقپارات قۇرالىنىڭ رٶلٸ ارتقانىن بەرٸمٸز جاقسى بٸلەمٸز.سوندىقتان مەتٸن جازۋمەن قاتار فوتو-ۆيدەولاردى كەڭٸنەن پايدالانۋ, ستۋدييادا پودكاست, توك-شوۋ تٷسٸرۋ, تٸكەلەي بايلانىسقا شىعۋ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە تٸكەلەي ترانسلياتسييا جٷرگٸزۋ سيياقتى باستامالاردى قولعا الىپ, «Altainews.kz» سايتىندا جەنە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ پاراقشالاردا كٶپشٸلٸك نازارىنا ۇسىنا باستادىق. قوعام جاقسى قابىلداپ جاتىر, – دەيدٸ «اltai-News» مەديا-ورتالىعى» جشس باس ديرەكتورى ارسەنيي دٷيسەنوۆ.
ەكٸ تٸلدە: قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە اقپارات تاراتاتىن ايماقتاعى جالعىز سايت «Altainews.kz» بيىلعى جىل باسىنان جاڭا فورماتقا كٶشٸرٸلدٸ. جاڭا ديزاين, جاڭا باعىت, جاڭا ايدارلار, بەرٸ دە بٷگٸنگٸ زامان تالابىن ەسكەرە وتىرىپ جاسالعان. سايتتا جارىق كٶرگەن ەربٸر جاڭالىق فوتو-ۆيدەومەن سٷيەمەلدەنٸپ بەرٸلۋٸ اقپاراتتى جان-جاقتى, تولىمدى ەتٸپ ۇسىنۋعا مٷمكٸندٸك تۋعىزدى. ەزٸرگە, اقپارات ۇسىنۋدىڭ مۇنداي تەسٸلٸن وبلىستا «Altainews.kz» سايتى عانا سەتتٸ جٷزەگە اسىرىپ جاتىر. بٷگٸنگٸ تاڭدا «Altainews.kz» ايىنا 1 ميلليونداي وقىرماندى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىر. ال لەنتاداعى جاڭالىقتار ەر 30-40 مينۋت سايىن جاڭارتىلادى.
سونىمەن قاتار كومپانييانىڭ ستۋديياسىندا تٷسٸرٸلگەن پودكاستتار, اپتا سايىن ەكٸ مەرتە شىعىپ تۇراتىن ۆيدەوجاڭالىقتار توپتاماسى سايتتا ارنايى ايدارمەن جارييالانىپ كەلەدٸ.
كومپانييا قۇرامىنداعى وبلىستىق قوس گازەت – DIDAR مەن «رۋدنىي التاي» اپتالىق باسىلىمعا اينالىپ, جاڭا ديزاينمەن, جاڭا مازمۇنمەن وقىرمانىنا جول تارتتى. بۇرىنعىداي اقپاراتتىق سيپاتتاعى ماتەريالدار ازايىپ, ونىڭ ورنىنا سالماقتى ساراپتاماعا, تەرەڭ تالداۋعا نەگٸزدەلگەن ماقالالار جارييالانا باستادى. كەز كەلگەن ٶزەكتٸ مەسەلە نەمەسە قانداي دا بٸر ماڭىزدى وقيعا تۋرالى اقپارات جەدەل تٷردە سايتتا شىقسا, ارتىنشا بايىپتى وي, بايسالدى پٸكٸرمەن ساراپتاما جاسالىپ, گازەتتەردٸڭ بەتٸندە جارىق كٶرەتٸن بولدى. باسپاسٶزدٸڭ تارالىمى قازٸر قۇلدىراپ كەتكەنٸ ەشكٸمگە جاسىرىن ەمەس. دەگەنمەن سەرٸكتەستٸك ٶزٸنٸڭ قاراماعىنداعى قوس گازەتتٸڭ وقىرمانىن كٶبەيتۋ ٷشٸن بٶلشەك ساۋداعا شىعارىپ ساتۋدى جەنە تاراتۋدى قولعا الدى. بۇرىن وبلىستىق گازەتتەر بٶلشەك ساۋدادا بولماعان.
– اقپاراتتى جەدەقابىل جەتكٸزۋ تۇرعىسىنان گازەت سايتپەن, ەلەۋمەتتٸك جەلٸمەن بەسەكەلەسە المايدى. بٸراق باسپاسٶزدٸڭ ٶز ارتىقشىلىعى بار. ول – تانىمدىق, اعارتۋشىلىق, تەلٸم-تەربيەلٸك, رۋحاني قىزمەتتەر. كەيٸنگٸ كەزدە قوعام ٶزگەردٸ, قاتىگەزدٸك, قىلمىس, سۋيتسيد كٶبەيدٸ دەيمٸز. وسىنىڭ بەرٸ كٸتاپ, گازەت-جۋرنال وقىماۋدىڭ, رۋحاني كەدەيلٸكتٸڭ سالدارى. سوندىقتان بٸزدٸڭ ماقسات گازەت بەتٸندە وقىرمانعا وقىلىمدى دٷنيە ۇسىنىپ, تۇششىمدى ماقالالارمەن قۋانتۋ. جەدەل اقپاراتتى سايتتان, جەلٸدەن وقىپ الادى. ال بٸز ساراپتامالىق ماقالالار ۇسىنۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز, – دەيدٸ DIDAR گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى سەرٸك ەبٸلحان.
كومپانيياعا سەرپٸلٸس ەكەلگەن ٷلكەن ٶزگەرٸستٸڭ تاعى بٸرٸ – جالاقىنىڭ ٶسۋٸ. شىنتۋايتىنا كەلسەك, بۇل مەكەمە قۇرىلعالى مۇنشا كٶپ مٶلشەردە ەڭبەكاقى ٶسكەن ەمەس. يە, كەيبٸر جىلدارى قىزمەتكەرلەر جالاقىسىنا 10-15 مىڭ تەڭگە قوسىلعانى راس. بٸراق دەل قازٸرگٸدەي ەرقايسىنىڭ ەڭبەكاقىسىنا 100-110 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە اقشا قوسىلۋى ەشقاشان بولماعان. جوعارى جالاقى بەلگٸلەنگەن سوڭ تالاپ تا كٷشەيدٸ, جۇمىس قارقىنى دا ارتتى. شىعارماشىلىق ٶكٸلدەرٸن ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا ٷزدٸك ماتەريالدارعا قوماقتى قالاماقى بەكٸتٸلدٸ. مۇنىڭ بەرٸنە شىعىنى كٶپ, تيٸمسٸز ٶندٸرٸستەردٸ قىسقارتىپ, قوسىمشا قارجى كٶزٸن تابۋدىڭ ارقاسىندا قول جەتكٸزٸلدٸ.
سونى سٷرلەۋگە تٷسكەن كومپانييانىڭ ٸشٸندە بولىپ جاتقان بۇل ٶزگەرٸستەر مەن جاڭاشىلدىقتاردى ٶڭٸردەگٸ قالام ۇستاعان قاۋىم ٶكٸلدەرٸ تەگٸس باقىلاپ, كٶرٸپ وتىر. سىرتتاي باقىلاپ عانا وتىرماي ۇسىنىس-پٸكٸرلەرٸن قوسىپ, قولعا العان ٸسكە تٸلەكتەستٸك بٸلدٸرۋدە.
ەلٸبەك قاڭتارباەۆ, جازۋشى, ارداگەر جۋرناليست, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ شقو فيليالىنىڭ ديرەكتورى:
– بۇل «شىعىس اقپارات» وسى 10-15 جىلدا بٸراز تەپەرٸشتٸ باستان ٶتكەردٸ. بٸرنەشە باسشى اۋىستى, ەيتتٸ-بٷيتتٸ. ەندٸ مٸنە «اltai-News» مەديا-ورتالىعى» بولىپ ٶزگەرٸپ, جاڭا باعىتقا بەت تٷزەدٸ, كٶرٸپ, بٸلٸپ وتىرمىز. باستاماسى دۇرىس. ۇستاعان باعىتى دا كٶڭٸلدەن شىعادى. ارسەنيي كەڭەسۇلى تالاي جەردە جاۋاپتى قىزمەت اتقارعان ازامات عوي, تەجٸريبەسٸ مول, ەگەر ۇجىمدى شاشاۋ شىعارماي ۇستاپ, وسى جۇمىستى جالعاستىرسا نەتيجەسٸ كٶپ كٷتتٸرمەيدٸ. وبلىستىق گازەتتەرگە دە رەفورما جاسالىپ, اپتالىققا كٶشۋٸ وڭ شەشٸم بولدى. سەبەبٸ بٷگٸنگٸ جاڭالىقتى سايتتار مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر لەزدە تاراتىپ, وقىرمانعا جەتكٸزٸپ قويادى. ال گازەتتەردە ونداي مٷمكٸندٸك جوق. سوندىقتان باسپاسٶزدە ەرتٷرلٸ تاقىرىپتى قاۋزاعان اناليتيكالىق, پۋبليتسيستيكالىق كٶلەمدٸ ماقالالار جازىلىپ, ساراپتامالىق دٷنيەلەر جارييالانسا ۇتىلمايدى. ٶزٸم كٶپ جىل ەڭبەك ەتكەن DIDAR گازەتٸ قازٸر وسى باعىتتى ۇستانىپتى, ٶتە قۇپتارلىق جاعداي. جالپى بۇل ٶزگەرٸستەر ايماقتاعى اقپارات سالاسىنىڭ دامۋىنا وڭ ىقپال ەتەدٸ دەپ سەنەمٸن. وعان ەرٸپتەستەرٸمنٸڭ شىعارماشىلىق قۋاتى تولىق جەتەدٸ.
سىرت كٶز – سىنشى. قالامگەر-ەرٸپتەستەر عانا ەمەس, جالپى ايماق جۇرتى «اltai-News» مەديا-ورتالىعىنداعى» وڭ ٶزگەرٸستەردٸ كٶرٸپ, بٸلٸپ وتىر. ول ٶزگەرٸستەر گازەتتەردٸڭ بەتٸندە, سايت پەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە قوعامنىڭ سۇرانىسىنا ساي كەلەتٸن تٷرلٸ فورماتتاعى ساپالى ٶنٸم بولىپ كٶرٸنٸس تاۋىپ جاتىر.
مەرەي قاينارۇلى, «Egemen Qazaqstan» گازەتٸنٸڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشٸكتٸ تٸلشٸسٸ:
– گازەت دەسە, ەڭ ەۋەلٸ وسى DIDAR گازەتٸ ەلەستەيدٸ. بٸزدٸڭ ٷيدەگٸلەر مەن ەس بٸلگەلٸ وبلىستىق گازەتكە ٷزبەي جازىلىپ كەلە جاتىر. كەيٸن ٶزٸم التى جىلداي قاسيەتتٸ قارا شاڭىراقتا, رۋحاني ورتادا قىزمەت ەتتٸم. سونىمەن قاتار بۇل جەر – شىعىس جۋرناليستيكاسىنىڭ ٷلكەن مەكتەبٸ.
نەگە ەكەنٸن قايدام, سوڭعى جىلدارى «شىعىس اقپارات» مەدياحولدينگٸنە باسشى توقتامادى. سىرت كٶزگە ايرانداي ۇيىعان ۇجىمنىڭ بەرەكەسٸ كەتكەندەي كٶرٸندٸ. مىقتى دەگەن مامانداردىڭ جۇمىستان كەتٸپ جاتقانى ويلانتتى. مەيلٸ باسقا سالا, مەيلٸ باسقا قالادا جٷرسەك تە, DIDAR گازەتٸنە بٷيرەگٸمٸز بۇرىپ تۇرادى. الاڭدايمىز. سٶيتسەك, تيپوگرافيياسى جابىلىپ, مەكەمە ٷلكەن ٶزگەرٸستٸ باستاعان ەكەن. تٸلەۋٸن تٸلەدٸك. «اltai-News» مەديا-ورتالىعى» دەپ اتاۋى ٶزگەرٸپ, وبلىستىق قوس گازەتتٸڭ ديزاينى جاڭالانىپتى. اپتالىققا كٶشٸپتٸ. اپتالىققا كٶشكەنٸ دە جٶن شىعار. سەبەبٸ, اۋىل-اۋىلدارعا گازەتتٸ جيناپ-تەرٸپ, اپتاسىنا بٸر-اق رەت جەتكٸزەدٸ. ونىڭ ٷستٸنە, حابار تاراتىپ تۇراتىن ەلەۋمەتتٸك جەلٸمەن جارىسۋ مٷمكٸن ەمەس. دەسە دە گازەتتٸڭ عۇمىرى قىسقا, ماڭىزى جوق دەگەن پٸكٸردەن اۋلاق بولۋىمىز كەرەك. ايتۋداي-اق ايتىپ جٷرمٸز. گازەت – تاريح. بٷگٸنگٸ اقپارات ەرتەڭ تاريحقا اينالادى. قاعازعا تٷسكەن دٷنيە مەڭگٸلٸك. ەڭ باستىسى, شىعىستىڭ قارا شاڭىراعى "اltai-News" مەديا-ورتالىعىنان» باق كەتپەسٸن, ۇجىمنىڭ بەرەكەسٸ ارتسىن! ەرقاشان تٸلەكشٸمٸز!
ۋەليحان توقپاتاەۆ, ارداگەر جۋرناليست, DIDAR گازەتٸنٸڭ بۇرىنعى رەداكتورى:
– قازٸر بەرٸ ٶزگەرٸپ جاتىر. ينتەرنەتتٸڭ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸڭ زامانى كەلدٸ. سوندىقتان «شىعىس اقپارات» مەدياحولدينگٸنٸڭ «اltai-News» مەديا-ورتالىعى» بولىپ ٶزگەرٸپ, گازەتتەردٸڭ اپتالىققا اينالۋى, ەلەكتروندى مەدياعا باسىمدىق بەرٸلۋٸ بٷگٸنگٸ ۋاقىتتىڭ تالابى, قوعامنىڭ سۇرانىسى بولار. ال ەندٸ ٶزٸم قىرىق جىلدان استام ۋاقىت ەڭبەك ەتكەن, بٸرنەشە قىزمەت باسپالداعىنان ٶتكەن, باس رەداكتورى بولعان DIDAR گازەتٸنە كەلسەك, زەينەتكە شىققالى بەرٸ گازەتتٸ ٷيگە جازدىرىپ الىپ, وقىپ وتىرامىن. باعىتى دۇرىس. جاڭا ايتتىم عوي, اقپارات جەتكٸزۋدە گازەتتەر سايتپەن, ەلەۋمەتتٸك جەلٸمەن بەسەكەلەسە المايدى. سوندىقتان باسپاسٶز بەتٸندە وقىرمانعا ساراپتامالىق, تانىمدىق, رۋحاني دٷنيەلەر كٶبٸرەك بەرٸلسە. قازٸر دە جوق ەمەس, شىعىپ جاتىر.
DIDAR گازەتٸنٸڭ اپتالىققا اينالىپ, مازمۇنىن بايىتا تٷسۋ ٷشٸن قولعا الىپ جاتقان ٶزگەرٸستەرٸن ٶز باسىم قۇپتايمىن.
ەرجانات دەۋلەتبەردٸ
