الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ احمەتجان ەسٸموۆ مىرزانىڭ نازارىنا!
كٷنٸ كەشە عانا ۇلى جەڭٸستٸڭ 70 جىلدىعىن دٷركٸرەتٸپ ٶتكٸزدٸك. قان مايداندان وت كەشكەن ارداگەرلەرگە مەملەكەت تاراپىنان قۇرمەت كٶرسەتٸلدٸ. ەكٸم-قارالار ٶزدەرٸنە قاراستى ايماقتارداعى ارداگەرلەردٸڭ بەرٸن باسپانامەن قامتىپ, قۇرمەت كٶرسەتكەنٸن ايتىپ جوعارىعا ەسەپ بەرگەنٸنە كۋە بولدىق. قازٸر جىل ٶتكەن سايىن ارداگەرلەردٸڭ قاتارى سيرەپ بارادى. ەندٸ ون جىلدا تولارساقتان قان كەشكەن باتىرلاردى قولىمىزعا شام الىپ ٸزدەسەك تە تاپپاي قالۋىمىز مٷمكٸن. سوندىقتان كٶزٸ تٸرٸسٸندە ولارعا قۇرمەت كٶرسەتۋٸمٸز ورىندى.
الماتىدا باسپاناعا قول جەتكٸزە الماعان ارداگەر بار دەسەك, سەنبەۋٸڭٸز مٷمكٸن. شەنەۋنٸكتەر ون جەردەن ارداگەرلەردٸڭ جاعدايىن جاسادىق دەسەك تە, الماتىدا باسپانا زارىن تارتىپ جٷرگەن بٸر قارت جاۋىنگەر بار ەكەن. تاياۋدا رەداكتسييامىزعا توقساننىڭ تٶرتەۋٸنە كەلگەن قارت جاۋىنگەر باياحمەت حۋساينوۆتىڭ قىزى گٷلميرا حۋساينوۆا ەكەسٸنە قاتىستى مۇڭ-مۇقتاجىن ايتىپ, باسىنداعى جاعدايدى جوعارىعا جەتكٸزۋگە ٶتٸندٸ.
[caption id="attachment_10617" align="alignright" width="252"]
– ەكەمٸز باياحمەت حۋساينوۆ ۇلى وتان سوعىسىنا باستان-اياق قاتىسىپ, وتان الدىنداعى بورىشىن ابىرويمەن اتقارعان ارداگەرلەردٸڭ بٸرٸ. ول 1941 جىلى سوعىسقا اتتانىپ, №713 لەنينگراد اتقىشتار پولكىنىڭ ساپىندا نەمٸس باسقىنشىلارىنا قارسى جان اياماي كٷرەسكەن. 1943 جىلى ەكەمٸز اۋىر جارالانىپ جارتى جىلداي ەسكەري گوسپيتالدا جاتىپ ەمدەلەدٸ. جاراقاتى جازىلعاننان كەيٸن قايتادان مايدان دالاسىنا اتتانىپ, سوعىس اياقتالعانشا سۇراپىل سوعىستىڭ بەل ورتاسىندا بولدى. مەنٸڭ بۇل سٶزٸمدٸ ەكەمٸزگە بەرگەن ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ەكٸنشٸ دەرەجەلٸ مەدالٸ جەنە بەرليندٸ الۋ ٷشٸن بەرٸلگەن مەدالٸ ايقىن دەلەل بولا الادى. بۇدان باسقا ەر جىلدارى ٷكٸمەت تاراپىنان ماراپاتتار الىپ تۇردى. سوعىس اياقتالعاننان كەيٸن ەكەمٸز تۋعان جەرٸ قوستاناي وبلىسى, سارىكٶل اۋدانى, قاراوبا اۋىلىنا ورالىپ, تٷرلٸ جۇمىستاردى اتقارىپ, ٶزٸنٸڭ سوعىسقا قاتىسقانىن بۇلداماي ٶمٸر سٷردٸ. شاۋ تارتىپ, ەڭبەككە جاراماي قالعان سەتٸندە قوستاناي قالاسىندا تۇراتىن سٸڭلٸم گٷلەيٸم حۋساينوۆانىڭ قولىندا تۇردى. كەيٸننەن سٸڭلٸم ٶمٸردەن ٶتكەننەن كەيٸن ەكەمدٸ ٶز قولىما الدىم. سودان بەرٸ ەكەم مەنٸڭ قولىمدا تۇرىپ كەلەدٸ. ول كٸسٸ سوعىس ارداگەرٸ رەتٸندە مەملەكەتتەن ەشقانداي كٶمەك العان ادام ەمەس. ٶزگە ارداگەرلەر ٷي الىپ, كٶلٸك مٸنٸپ جٷرگەندە ەكەمٸز دٷنيەگە قىزىقپاي جٷرە بەردٸ. قازٸر قارتايعان شاعىندا الماتى قالاسى, مەدەۋ اۋدانىنداعى مەنٸڭ شاعىن ٷيٸمدە تۇرىپ جاتىر. ەكەمٸز قارتايىپ, ٶز بەتٸنشە جٷرٸپ-تۇرۋى قيىنداپ كەتتٸ. سوعىستىڭ بەل ورتاسىندا بولىپ, تٷرلٸ دەنە جاراقاتىن العان ەكەمٸز مەملەكەتتەن باسپانا الا الماي كەلەدٸ. وسىدان جەتٸ جىل بۇرىن الماتى قالاسى تۇرعىن ٷي دەپارتامەنتٸنە ەكەمٸز ٷي سۇراپ بارعانىندا باسشىلار «الماتى قالاسىندا كەمٸندە بەس جىل تۇرماعان ارداگەرگە باسپانا بەرە المايمىز» دەپ شىعارىپ سالعان ەدٸ. كەيٸننەن بەس جىل بولعاننان كەيٸن دە ارىز جازىپ, ٶتٸنٸش تاستادىق. بٸراق ٶتٸنٸشٸمٸزگە قاتىستى ماردىمدى جاۋاپ الا المادىق. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اتىنا حات جازعانىمىزدا پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ الماتى قالاسى ەكٸمدٸگٸ ٶتٸنٸشٸمٸزدٸ قاراستىراتىنىن ايتىپ حات جازعان ەدٸ. سول كەزدە ٷمٸتٸمٸز ويانعانداي بولدى. سول كەزدە الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ بولعان يمانعالي تاسماعامبەتوۆ مىرزا مەدەۋ اۋدانى ەكٸمدٸگٸنە بٸزدٸڭ ٶتٸنٸشٸمٸزدٸ قاراستىرۋدى تاپسىرعان ەدٸ. بٸراق بۇدان ەشقانداي نەتيجە بولعان جوق. ۇلى جەڭٸستٸڭ 75 جىلدىق قارساڭىندا الماتى قالاسى تۇرعىن ٷي دەپارتامەنتٸ باسشىسىنا حات جازعانىمىزدا دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ت.ٸزماعانبەتوۆ مىرزا الماتى قالاسى بويىنشا 19369 ادام تۇرعىن ٷي كەزەگٸندە تۇرعانىن ايتا كەلە, ەكەمٸزدٸ ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان از قامتىلعان توپتىڭ قاتارىنا جاتقىزىپ, 8498-شٸ بولىپ كەزەككە قويعاندارىن حابارلاپ, حات جولداپتى. ال قالا باسشىسى احمەتجان ەسٸموۆ بولسا جەڭٸس مەرەكەسٸ قارساڭىندا مەملەكەت باسشىسىنا الماتىداعى سوعىس ارداگەرلەرٸنٸڭ بەرٸ باسپانامەن قامتىلعانىن ايتقانىن ەستٸدٸك. جەڭٸستٸڭ 75 جىلدىق مەرەكەسٸ جىل اياعىنا دەيٸن تويلاناتىنى بەلگٸلٸ. وسى رەتتە قالا باسشىسى احمەتجان سماعۇلۇلىنا ەكەمٸزدٸڭ مەسەلەسٸن وڭ باعىتتا شەشٸپ بەرۋٸ ٷشٸن «قالا مەن دالا» گازەتٸ ارقىلى ٶتٸنٸش ايتامىن. بٷگٸندە ەكەمٸزدٸڭ دەنساۋلىعى كٷننەن-كٷنگە ناشارلاپ بارا جاتىر. ٶمٸرٸنٸڭ سوڭىندا جەكە ٷيٸندە كٷتٸم جاساپ, تەۋٸر جاعدايدا ٶمٸر سٷرگەنٸن قالايدى, – دەپ قارت مايدانگەردٸڭ قىزى گٷلميرا حۋساينوۆا مۇڭىن شاقتى.
ارداگەر تۇرىپ جاتقان شاعىن عانا ٷيگە بارعانىمىزدا ٶزدٸگٸمەن جٷرٸپ-تۇرىپ, سٶيلەۋدەن قالعان اقساقال بٸزگە ىمداپ بٸراز دٷنيە ايتقىسى كەلدٸ. بٸراق تۇتىعىپ, ويىن جەتكٸزە العان جوق. مايدانگەر قارتتىڭ سوعىسقا قاتىسقانى ٷشٸن العان مەدالدارىمەن ٶزگە قۇجاتتارىمەن تانىسىپ, ارداگەردٸڭ حال-احۋالى ٶتە قيىن ەكەنٸنە كٶز جەتە تٷستٸ. وسى رەتتە الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ احمەتجان ەسٸموۆ مىرزا باياحمەت حۋساينوۆقا قول ۇشىن بەرٸپ, مەسەلەسٸن شەشٸپ بەرەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸرەمٸز.
نۇرلان جۇماحان.
