جالپى, قaزاقستaنداعى ەر aزaمaتتاردىڭ ٸشٸمدٸككە تەۋەلدٸلٸگٸ 2021 جىلى 9,52 پايىزعا جەتٸپتٸ. ال ەيەلدەردەگٸ كٶرسەتكٸش 1,48 پايىزدى قۇراعان. رەسپۋبليكامىزدا aرaق ٶندٸرٸسٸ 2021 جىلى 60,3 پaيىزعa aرتقaن. دٷنيەجٷزٸلٸك دەنسaۋلىق سaقتaۋ ۇيىمىنىڭ زەرتتەۋٸنە سەيكەس, 15 جاستان اسقان ادامدارعا الكوگولدٸ تۇتىنۋ دەڭگەيٸ ەرلەر ٷشٸن جىلىنا 25 ليتر بولسا, ەيەلدەر ٷشٸن - 9 ليتر.
وسى مەسەلە بويىنشa جٷرگٸزٸلگەن ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋ 13-15 جاستاعى ەر بaلaلاردىڭ 75, قىزداردىڭ 40 پايىزى سىرaدaن باستاپ, شاراپ, اراققا دەيٸنگٸ ٸشٸمدٸكتەردٸ ٸشٸپ كٶرگەندٸگٸن كٶرسەتتٸ. 18-20 جaستaعىلaردىڭ 90 پaيىزى الكوگولدٸڭ دەمٸن تاتىپ كٶرٸپتٸ. بۇۇ مەلٸمەتٸ بويىنشا الكوگولدەن بولاتىن ٶلٸم-جٸتٸم دەڭگەيٸ جوعارى ەلدەردٸڭ اراسىندا قازاقستان وندىقتىڭ قaتaرىندا تۇر.
ال, قۋانتارلىعى, سوڭعى 10 جىلدىڭ ٸشٸندە ماسكٷنەمدەر, ناشاقورلار سانى ەلٸمٸزدە تٶمەندەپ كەلەدٸ. مىسالى, 2019 جىلى «ماسكٷنەم» دەگەن دياگنوز قويىلعان 15955 ادام بولسا, 2020 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 14202 ادامعا دەيٸن تٶمەندەگەن. ەڭ ٶكٸنٸشتٸسٸ, اراققۇمارلار قاتارى ازايعانىمەن, ولاردىڭ جاسى جاسارىپ بارادى.
وسى ورايدا بٸز ناركولوگ-پسيحياتر, دەرٸگەر توقتار قويشىبەكوۆتەن ٸشٸمدٸككە ەۋەس ادامداردىڭ پسيحولوگيياسىن, ولاردى ەمدەۋدٸڭ جولدارىن سۇراپ حابارلاسقان ەدٸك.
– ادام نە سەبەپتٸ ٸشٸمدٸككە تەۋەلدٸ بولىپ قالادى? ول ەڭ بٸرٸنشٸ وقۋشى, جاسٶسپٸرٸم كەزٸندە اششى سۋدىڭ دەمٸن تاتادى. باستاپقىدا ۇناماۋى مٷمكٸن. بٸراق, جاسٶسپٸرٸم ٶزٸ قاتارلاستارمەن جاقسىراق تٸل تابىسۋ ٷشٸن, ەرەسەك بولىپ كٶرٸنۋ ٷشٸن, كەيدە تٸپتٸ ۇيالشاقتىعىن جەڭۋ ٷشٸن ٸشٸمٸك ۇرتتاپ العاندى جٶن كٶرەدٸ. ال ەرەسەكتەردە جاسىنا قاراي پروبلەمالار قوسىلادى. اتاپ ايتساق, جۇمىسىنداعى پروبلەمالار مەن وتباسىلىق قيىندىقتار. الكوگول وسى پروبلەمالاردان, ۋايىم-قايعىدان, قورقىنىشتان ۋاقىتشا ارىلۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
اششى سۋعا تەۋەلدٸلٸك 3 كەزەڭدە داميدى. ونىڭ العاشقى ەكٸ ساتىسىندا ادامدى ماسكٷنەمدٸكتەن قۇتقارۋعا بولادى, سوندىقتان بۇل اۋرۋدىڭ بەلگٸلەرٸ بٸلٸنگەننەن-اق, ەرتەرەك الدىن الا بەرگەن ابزال.
الكوگولدٸ قالاي تاستاۋعا بولادى? ٸشٸمدٸكتٸ توقتاتۋ تۋرالى كٶپتەگەن كەڭەستەر ماسكٷنەمدەرگە ايتىلىپ-اق جاتادى. بٸراق ول ونى قاپەرٸنە دە ٸلمەيدٸ. الكوگولدٸ تۇتىنۋدان باس تارتۋ ٷشٸن مىقتى ەرٸك-جٸگەر كەرەك. مۇندايدا الدىمەن تەك الكوگولدەن باس تارتقان جٶن. بٸر ۋاقىتتا ٸشۋدٸ جەنە تەمەكٸ شەگۋدٸ بٸردەن توقتاتپاۋ كەرەك, ٶيتكەنٸ ول كەزدە مي قاتتى كٷيزەلٸسكە ۇشىرايدى. سوسىن وڭالتۋ ورتالىعىنا نەمەسە انونيمدٸ ماسكٷنەمدەر توبىنا حابارلاسۋعا بولادى. وندا ەمدەلۋگە نيەتتٸ كٶپتەگەن ادامدار بٸر-بٸرٸنە كٶمەكتەسە الادى. مۇنىمەن قوسا, سپورتپەن اينالىسقان جٶن. ساياحاتتاپ, سەرۋەندەۋ دە اراققۇمارلىق اتتى ايىعۋى قيىن دەرتتەن ارىلۋعا كٶمەكتەسەدٸ, – دەيدٸ توقتار قويشىبەكوۆ.
جالپى, قازاقستاندا قازٸر ماسكٷنەمدٸكپەن كٷرەس قارقىندى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. مەملەكەت بۇعان كٶپ كٶڭٸل بٶلۋدە. الكوگوليزمگە قارسى كٶپتەگەن ٸس-شارالار, تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ, تٷرلٸ ورتالىقتار سالاۋاتتى ٶمٸر سالتىن ناسيحاتتاپ جۇمىس ٸستەۋدە. سونىڭ بٸرقاتارىنا توقتالىپ ٶتسەك, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن بەكٸتۋ تۋرالى» № 982 قاۋلىسىندا حالىقتىڭ سالاۋاتتى ٶمٸر سالتىن ۇستانۋدى قالىپتاستىرۋ باستى ماقسات ەكەنٸ ناقتى كٶرسەتٸلگەن. بۇل باعدارلاما ازاماتتاردىڭ سالاۋاتتى ٶمٸر سالتى مەن قازاقستاننىڭ گٷلدەنۋٸ ٷشٸن كٷرەستە مەملەكەتتٸڭ دەيەكتٸ ۇستانىمىنا نەگٸزدەلگەن. 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان باعدارلامانى ٸسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردەن قاراجات, ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ اكتيۆتەرٸ, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا تىيىم سالىنباعان ٶزگە دە قاراجات بٶلٸنەدٸ. باعدارلامانى ٸسكە اسىرۋدىڭ جالپى قۇنى 3,2 تريلليون تەڭگەنٸ قۇرادى.
قورىتا ايتقاندا, الكوگول تەك كەشەندٸ تەسٸلدٸ قاجەت ەتەدٸ - پسيحوتەراپەۆتٸك ەدٸستەر مەن ەسٸرتكٸنٸ ەمدەۋدٸڭ كومبيناتسيياسى. بۇل اۋرۋدى ەمدەۋ قيىن, ٶيتكەنٸ ماسكٷنەم ٶزٸن اۋرۋ دەپ سانامايدى جەنە ەمدەلگٸسٸ كەلمەيدٸ.
الكوگوليزمدٸ ٶز بەتٸمەن ەمدەۋگە موتيۆاتسييا تابۋ ٶتە قيىن. ادام ٶزٸن ماسكٷنەمدٸكپەن اۋىراتىن ناۋقاس رەتٸندە تاني الۋى ٷشٸن پسيحوتەراپەۆتتٸڭ ۇزاق جەنە مۇقييات جۇمىسى, تۋىستارىنىڭ نەمەسە قولداۋ توپتارىنىڭ كٶمەگٸ قاجەت. ماسكٷنەمگە ٶز پروبلەماسىن تٷسٸنۋگە كٶمەكتەسٸپ, شىنىمەن ەمدەلۋدٸ قالاي باستاعاندا عانا, دەرٸ-دەرمەكتەر جۇمىس ٸستەيدٸ جەنە پايدا ەكەلەدٸ.
