28 قىركٷيەكتە مەسليحات دەپۋتاتتارى الماتىنىڭ 2040 جىلعا دەيٸنگٸ باس جوسپارىنا تٷزەتۋلەر ەنگٸزۋ جوباسىن ماقۇلدادى. بۇعان دەيٸن جوبا قالا قۇرىلىسى ساراپتاماسىنىڭ وڭ قورىتىندىسىن العان بولاتىن. كەلەسٸ قادام ٷكٸمەتتٸڭ قاراۋى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
Qazaq Expert Club-تىڭ قۇرىلىس سالاسىنداعى ساراپشىسى ديليارا سەيٸتنۇروۆا جوبادا قاي اۋماقتاردا قۇرىلىسقا شەكتەۋ قاراستىرىلعانىن, قانداي اۋماقتاردىڭ دامۋىنا مٷمكٸندٸك بەرٸلەتٸنٸن جەنە مۇنىڭ تۇرعىن ٷي يەلەرٸ ٷشٸن نەنٸ بٸلدٸرۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن تٷسٸندٸرەدٸ.
كٶپقاباتتى ٷيلەردٸڭ قۇرىلىسى قاي جەرلەردە شەكتەلەدٸ?
«تٷزەتۋلەردٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ – تاۋلى جەنە تاۋ بٶكتەرٸندەگٸ ايماقتاردى قورعاۋ. جوبا ەل-فارابي داڭعىلىنان جوعارى اۋماقتا جاڭا كٶپپەتەرلٸ تۇرعىن ٷيلەر سالۋعا شەكتەۋ قويۋدى قاراستىرادى. سونداي-اق شەكتەۋلەر ەۋەجاي ماڭىنداعى اۋماقتارعا, سۋ قورعاۋ ايماقتارىنا, جەراستى سۋلارىنىڭ دەڭگەيٸ جوعارى ۋچاسكەلەرگە, سەيسميكالىق قاۋٸپتٸ بەلدەۋلەر مەن تەكتونيكالىق جارىقتار ٶتەتٸن اۋماقتارعا قاتىستى.
قالانىڭ جوعارعى بٶلٸگٸ, تاۋ بٶكتەرٸ جەنە توپىراعى قاۋٸپتٸ ۋچاسكەلەر جاڭا كٶپقاباتتى قۇرىلىس سالىناتىن اۋماقتاردان شىعارىلادى. ەگەر سٸز ەل-فارابي داڭعىلىنان جوعارى ورنالاساتىن بولاشاق تۇرعىن ٷي كەشەنٸنەن پەتەر قاراستىرىپ جٷرگەن بولساڭىز, مۇنداي جاڭا جوبالاردىڭ ول جەردە قاراستىرىلماعانىن ەسكەرگەن جٶن», – دەپ تٷسٸندٸرەدٸ ساراپشى.
بۇل باعاعا قالاي ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن? ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ەگەر جەكەلەگەن اۋدانداردا جاڭا تۇرعىن ٷي از سالىنسا, بۇرىن سالىنعان پەتەرلەرگە سۇرانىس ارتۋى مٷمكٸن.
قالا قاي باعىتتا دامۋدى جوسپارلاپ وتىر?
«الماتى بەس پوليتسەنتر مودەلٸ بويىنشا دامۋىن جالعاستىرادى: «تاريحي ورتالىق», «شىعىس قاقپاسى», «سولتٷستٸك», «وڭتٷستٸك-باتىس» جەنە «باتىس». نەگٸزگٸ يدەيا – جۇمىس ورىندارى, قىزمەت كٶرسەتۋ نىساندارى مەن قوعامدىق كەڭٸستٸكتەر قالانىڭ ەر بٶلٸگٸندە پايدا بولىپ, قالىپتاسقان ورتالىققا تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ازايتۋ.
ٶسۋٸ ەڭ ايقىن بايقالاتىن اۋماقتاردىڭ بٸرٸ – سايران كٶلٸ ماڭىنداعى اۋدان. باس جوسپار بۇل جەردە بيٸك عيماراتتار, تٸپتٸ زەۋلٸم عيماراتتار سالۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەيدٸ سالا تالداۋشىسى.
پوليتسەنتردٸڭ دامۋىن كٷتۋ ۋەدە ەتٸلگەن ينفراقۇرىلىم پايدا بولماي تۇرىپ-اق باعاعا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن. مەترو, LRT جەنە SkyTrain جٷيەلەرٸن بٸرىڭعاي كٶلٸك قاڭقاسىنا بٸرٸكتٸرۋ جوسپارلانعان. مەترونىڭ بٸرٸنشٸ جەلٸسٸ قالقامانعا دەيٸن ۇزارتىلىپ جاتىر, ال ەكٸنشٸ جەنە ٷشٸنشٸ جەلٸلەر ەزٸرگە جوسپار كٷيٸندە. اۋداننىڭ بولاشاقتاعى دامۋىنا سەنٸپ تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ ٸرٸ جوبالاردىڭ ٸسكە اسۋ مەرزٸمٸ كەيٸنگە شەگەرٸلۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرۋدٸ تالاپ ەتەدٸ.
كەسٸپورىنداردىڭ اۋماقتارى نە بولادى?
جوبا 2040 جىلعا دەيٸن الماتىنىڭ سولتٷستٸك, ورتالىق جەنە باتىس بٶلٸكتەرٸندەگٸ 276 ٶنەركەسٸپتٸك كەسٸپورىندى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن قالا سىرتىنا كٶشٸرۋدٸ قاراستىرادى. ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل قالا اۋماعىنداعى ەدەۋٸر جەر تەلٸمدەرٸن بوساتۋى مٷمكٸن. الايدا كەسٸپورىننىڭ كٶشٸرٸلۋٸ ونىڭ ورنىنا مٸندەتتٸ تٷردە تۇرعىن ٷي كەشەنٸ سالىنادى دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ.
«بولاشاق ساتىپ الۋشىلار مەن تۇرعىندار ٷشٸن ەكٸ مەسەلە ماڭىزدى: بوساتىلعان جەر تەلٸمٸنٸڭ ماقساتى قانداي بولادى جەنە توپىراقتىڭ جاعدايى قانداي? ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸستٸڭ ٸزدەرٸ توپىراقتا ونداعان جىلدار بويى ساقتالۋى مٷمكٸن. ەگەر بۇرىنعى ٶنەركەسٸپتٸك اۋماقتا تۇرعىن ٷي سالۋ جوسپارلانسا, مەن سول ۋچاسكەدە جٷرگٸزٸلگەن ەكولوگييالىق زەرتتەۋلەر تۋرالى جەنە قاجەت بولعان جاعدايدا جەردٸ تازارتۋ جۇمىستارى جٶنٸندەگٸ مەلٸمەتتەردٸ سۇراتۋعا كەڭەس بەرەر ەدٸم», – دەپ تٷسٸندٸرەدٸ سەيٸتنۇروۆا.
حالىق سانىنىڭ ٶسۋٸ جەنە شارشى مەتردٸڭ باعاسى
باس جوسپارعا ەنگٸزٸلەتٸن تٷزەتۋلەر 2040 جىلعا قاراي الماتى حالقىنىڭ سانى 3,6 ملن ادامعا جەتەدٸ دەگەن بولجامعا نەگٸزدەلگەن. قازٸر الماتىدا شامامەن 2,2 ملن ادام تۇرادى. جوسپار حالىق سانىنىڭ بٸر جارىم ەسەدەن استام ٶسۋٸن كٶزدەيدٸ, دەمەك قالاعا كٶبٸرەك تۇرعىن ٷي, كٶلٸك, مەكتەپ جەنە ينجەنەرلٸك جەلٸلەر قاجەت بولادى.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قۇرىلىس سالۋعا جارامدى جەر كٶلەمٸ شەكتەۋلٸ بولعان جاعدايدا حالىق سانىنىڭ ٶسۋٸ قۇرىلىس تىعىزدىعىن ارتتىرىپ, شارشى مەتردٸڭ قۇنىنا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن.
«جوبا ساراپتامانىڭ قورىتىندىسىن الىپ, مەسليحاتپەن كەلٸسٸلدٸ, الايدا ونى تٷپكٸلٸكتٸ بەكٸتۋ ەلٸ الدا. دەگەنمەن ٶزگەرٸستەردٸڭ باعىتى قازٸردٸڭ ٶزٸندە تٷسٸنٸكتٸ: كەيبٸر اۋدانداردا جاڭا تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا شەكتەۋ قويىلسا, باسقا اۋماقتاردا بيٸك عيماراتتار سالۋعا مٷمكٸندٸك پايدا بولادى. مەنشٸك يەلەرٸنە ٶز ٷيٸنٸڭ قاي ايماققا كٸرەتٸنٸن تەكسەرگەن جٶن. بۇل اۋداننىڭ جەنە ٶز جىلجىمايتىن مٷلكٸنٸڭ بولاشاعىن باعالاۋعا كٶمەكتەسەدٸ», – دەپ قورىتىندىلادى ديليارا سەيٸتنۇروۆا.
