28 qyrkúiekte máslihat depýtattary Almatynyń 2040 jylǵa deiingi Bas josparyna túzetýler engizý jobasyn maquldady. Buǵan deiin joba qala qurylysy saraptamasynyń oń qorytyndysyn alǵan bolatyn. Kelesi qadam Úkimettiń qaraýy, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qazaq Expert Club-tyń qurylys salasyndaǵy sarapshysy Diliara Seiitnurova jobada qai aýmaqtarda qurylysqa shekteý qarastyrylǵanyn, qandai aýmaqtardyń damýyna múmkindik beriletinin jáne munyń turǵyn úi ieleri úshin neni bildirýi múmkin ekenin túsindiredi.
Kópqabatty úilerdiń qurylysy qai jerlerde shekteledi?
«Túzetýlerdiń negizgi baǵyttarynyń biri – taýly jáne taý bókterindegi aimaqtardy qorǵaý. Joba Ál-Farabi dańǵylynan joǵary aýmaqta jańa kóppáterli turǵyn úiler salýǵa shekteý qoiýdy qarastyrady. Sondai-aq shekteýler áýejai mańyndaǵy aýmaqtarǵa, sý qorǵaý aimaqtaryna, jerasty sýlarynyń deńgeii joǵary ýchaskelerge, seismikalyq qaýipti beldeýler men tektonikalyq jaryqtar ótetin aýmaqtarǵa qatysty.
Qalanyń joǵarǵy bóligi, taý bókteri jáne topyraǵy qaýipti ýchaskeler jańa kópqabatty qurylys salynatyn aýmaqtardan shyǵarylady. Eger siz Ál-Farabi dańǵylynan joǵary ornalasatyn bolashaq turǵyn úi kesheninen páter qarastyryp júrgen bolsańyz, mundai jańa jobalardyń ol jerde qarastyrylmaǵanyn eskergen jón», – dep túsindiredi sarapshy.
Bul baǵaǵa qalai áser etýi múmkin? Sarapshynyń pikirinshe, eger jekelegen aýdandarda jańa turǵyn úi az salynsa, buryn salynǵan páterlerge suranys artýy múmkin.
Qala qai baǵytta damýdy josparlap otyr?
«Almaty bes politsentr modeli boiynsha damýyn jalǵastyrady: «Tarihi ortalyq», «Shyǵys qaqpasy», «Soltústik», «Ońtústik-Batys» jáne «Batys». Negizgi ideia – jumys oryndary, qyzmet kórsetý nysandary men qoǵamdyq keńistikter qalanyń ár bóliginde paida bolyp, qalyptasqan ortalyqqa túsetin júktemeni azaitý.
Ósýi eń aiqyn baiqalatyn aýmaqtardyń biri – Sairan kóli mańyndaǵy aýdan. Bas jospar bul jerde biik ǵimarattar, tipti záýlim ǵimarattar salýǵa múmkindik beredi», – deidi sala taldaýshysy.
Politsentrdiń damýyn kútý ýáde etilgen infraqurylym paida bolmai turyp-aq baǵaǵa áser etýi múmkin. Metro, LRT jáne SkyTrain júielerin biryńǵai kólik qańqasyna biriktirý josparlanǵan. Metronyń birinshi jelisi Qalqamanǵa deiin uzartylyp jatyr, al ekinshi jáne úshinshi jeliler ázirge jospar kúiinde. Aýdannyń bolashaqtaǵy damýyna senip turǵyn úi satyp alý iri jobalardyń iske asý merzimi keiinge shegerilýi múmkin ekenin eskerýdi talap etedi.
Kásiporyndardyń aýmaqtary ne bolady?
Joba 2040 jylǵa deiin Almatynyń soltústik, ortalyq jáne batys bólikterindegi 276 ónerkásiptik kásiporyndy kezeń-kezeńimen qala syrtyna kóshirýdi qarastyrady. Sarapshynyń pikirinshe, bul qala aýmaǵyndaǵy edáýir jer telimderin bosatýy múmkin. Alaida kásiporynnyń kóshirilýi onyń ornyna mindetti túrde turǵyn úi kesheni salynady degendi bildirmeidi.
«Bolashaq satyp alýshylar men turǵyndar úshin eki másele mańyzdy: bosatylǵan jer teliminiń maqsaty qandai bolady jáne topyraqtyń jaǵdaiy qandai? Ónerkásiptik óndiristiń izderi topyraqta ondaǵan jyldar boiy saqtalýy múmkin. Eger burynǵy ónerkásiptik aýmaqta turǵyn úi salý josparlansa, men sol ýchaskede júrgizilgen ekologiialyq zertteýler týraly jáne qajet bolǵan jaǵdaida jerdi tazartý jumystary jónindegi málimetterdi suratýǵa keńes berer edim», – dep túsindiredi Seiitnurova.
Halyq sanynyń ósýi jáne sharshy metrdiń baǵasy
Bas josparǵa engiziletin túzetýler 2040 jylǵa qarai Almaty halqynyń sany 3,6 mln adamǵa jetedi degen boljamǵa negizdelgen. Qazir Almatyda shamamen 2,2 mln adam turady. Jospar halyq sanynyń bir jarym eseden astam ósýin kózdeidi, demek qalaǵa kóbirek turǵyn úi, kólik, mektep jáne injenerlik jeliler qajet bolady.
Sarapshynyń pikirinshe, qurylys salýǵa jaramdy jer kólemi shekteýli bolǵan jaǵdaida halyq sanynyń ósýi qurylys tyǵyzdyǵyn arttyryp, sharshy metrdiń qunyna áser etýi múmkin.
«Joba saraptamanyń qorytyndysyn alyp, máslihatpen kelisildi, alaida ony túpkilikti bekitý áli alda. Degenmen ózgeristerdiń baǵyty qazirdiń ózinde túsinikti: keibir aýdandarda jańa turǵyn úi qurylysyna shekteý qoiylsa, basqa aýmaqtarda biik ǵimarattar salýǵa múmkindik paida bolady. Menshik ielerine óz úiiniń qai aimaqqa kiretinin teksergen jón. Bul aýdannyń jáne óz jyljymaityn múlkiniń bolashaǵyn baǵalaýǵa kómektesedi», – dep qorytyndylady Diliara Seiitnurova.
