Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Qazaqstanǵa atom elektr stansasy qajet» degendi ashyq aityp júr. Tipti, AES salynatyn alań anyqtalyp ta úlgerdi. Mamandar onyń jobasy men josparyn saralap, esebin de ázirleýge jeń túrip kirisip ketken. Máselen, jospar jobasynda Balqash mańyndaǵy Úlken aýylynda salynatyn AES 2035 jyly paidalanýǵa beriledi dep kórsetilgen.
Dalanews.kz qazirgi kezde osy baǵytta júrgizilip jatqan jumys satysyn anyqtaý úshin "Qazaqstan atom elektr stantsiialary" JShS-nyń Joba basqarý jónindegi bas menedjeri Áset Mahambetovty áńgimege tartyp kórdi.
Onyń aitýynsha, AES qurylysynyń jobalyq, qarjylyq jáne ornalasý aýmaǵy boiynsha otandyq ǵalymdar úlken jumystar atqaryp, birqatar jobany eńsergen. Oǵan úsh jyldan asa ýaqyt ketken.
- AES qurylysyna Almaty oblysy Jambyl aýdany Úlken aýyly janyndaǵy aýmaq perspektivaly dep tanyldy. Osy aýdanda bilikti mamandardy tarta otyryp, aldyn ala zertteýler júrgizildi, tarihi jáne ǵylymi qujattar zerdelendi. Aýdandy baǵalaý AES salý alańyn tańdaý boiynsha Atom energiiasy jónindegi halyqaralyq agenttiktiń (AEHA, orysshasy - MAGATE) basshylyǵynda keltirilgen kriteriiler negizinde júrgizildi.
Jalpy sipattamalary da, naqty sipattamalary da zertteldi. Atap aitqanda, jer silkinisi men sý tasqyny siiaqty tabiǵi áserler jáne antropogendik áserler siiaqty qorshaǵan orta tarapynan AES-qa yqtimal áser etý joldary taldandy.
Osy parametrler boiynsha taldaý Úlken aýylynyń aýdany Qazaqstanda AES salý úshin jaramdy ekenin kórsetti, - deidi ol.
Degenmen maman bul baǵytta alda taǵy tehnikalyq-ekonomikalyq negizdeme daiyndyǵy boiynsha jumystar júrgiziletinin, onda AES-tiń ornalasý aýdanynyń kóptegen aspektisi qosymsha pysyqtalyp, injenerlik izdenister jasalatynyn basa aitady.
Al oǵan deiin qarastyrylatyn taǵy bir jumys satysy bar.
Dál qazirgi ýaqytta, "Qazaqstandyq atom elektr stantsiialary" JShS-nyń Joba basqarý jónindegi bas menedjeriniń aitýynsha, AES-tiń áleýetti jetkizýshisin tańdaý boiynsha jumystar atqarylyp jatyr.
- AES-ti jetkizýshi kompaniiany vendor deimiz. Bastapqyda alty vendordan qazirgi zamanǵy reaktorlardyń jobalyq usynystary qaraldy. Taldai kelgende, «qysqa tizimge» nemese «short paraqqa» tórteýi ilindi. Olar - koreilik KHNP, qytailyq CNNC, reseilik «Rosatom» jáne frantsýzdardyń EDF syndy kompaniialary, - deidi maman.
Endigi mindet - osy tórteýdiń ishinen bir vendordy tańdap alý.
https://www.youtube.com/watch?v=bCQs6feUPco
Áset Mahambetovtyń aitýynsha, qazirgi ýaqytta otandyq mamandar atalǵan tórteýdiń tájiribesin zerdeleý úshin saparlar uiymdastyrylyp, nátijesinde óz qorytyndylaryn usynýda.
"Qysqa tizimdegi iadrolyq-energetikalyq jabdyq óndirýshileriniń tájiribesin zerdeleý aiasynda bizdiń mamandar biylǵy maýsym aiynda Ońtústik Koreiaǵa, shildede Frantsiiaǵa jáne Túrkiiadaǵy «Akkýiý» atom elektr stantsiiasyna, al qyrkúiekte Vengriiadaǵy «Paksh» AES-ne sapar jasady.
Áleýetti usynystar men halyqaralyq tájiribeni zerdeleý negizinde, ár sanattaǵy eń jaqsy sheshimderdi tańdaýǵa múmkindik beretin jabdyq óndirýshiler men merdiger kompaniialardyń halyqaralyq pýlyn tartý neǵurlym oryndy bolyp tabylady.
Álemde AES salý boiynsha aǵymdaǵy jobalardy iske asyrý tájiribesi bul tásil salynyp jatqan stantsiialardyń kópshiligi úshin paidalanylatynyn kórsetedi".
Bizdiń bilýimizshe, vendor tańdalǵannan keiingi jumys satysy – mamandardy ázirleý.
Iaǵni, atomshy mamandardy tańdap alynǵan reaktormen jumys isteýdegi biliktiligi men bilimin jetildirý jumysy qolǵa alynady. Al bul – bolashaqta jeke talqylanar bólek úlken taqyryp.
