Freedom Inside '26

Toǵjan Qojalieva: «HAQ? Bizdiń maqsatymyz júieni ózgertý»

Toǵjan Qojalieva: «HAQ? Bizdiń maqsatymyz júieni ózgertý»
 Almatyda áli tirkelmegen, bolashaqta  partiia quramyz degen nietpen bir top jas alǵashqy baspasóz jiynyn ótkizdi. Qurǵaly jatqan partiianyń atyn – «HAQ» dep ataǵan. Osy oraida biz HAQ-tyń jetekshisi Toǵjan Qojalievany áńgimege tarttyq.    

Dalanews: Toǵjan hanym, jańadan quryp jatqan bolashaq partiiańyz qutty bolsyn! HAQ – dep at beripsizder. Áńgimeni osydan bastasaq. HAQ degen qysqartylǵan sóz be, álde shyndyq uǵymynyń balamasy ma?

T.Qojalieva: Haq degen qazaqtyń ejelden beri kele jatqan tól sózi. Haq – shyndyq, aqiqat, adaldyq degen siiaqty ártúrli balamasy bar sóz ǵoi. Al qazir bizdiń elimizge ne jetpeidi?

Meniń óz oiym, bizge shyndyq jetispeidi. Sondyqtan, HAQ-tyń – «Halyqqa adal qyzmet» degen maǵynasy bar.  


Dalanews: Partiianyń baǵyt-baǵdary qalai? Maqsat-múddesi ne? Quramynda kimder bar? Ádette, bizdiń partiialardyń bireýi kásipkerlerdiń múddesin qorǵaidy. Ekinshisi – ekologiianyń janashyry. Endi bireýleri oppozitsiiada  júr degendei...

T.Qojalieva: Negizgi baǵyt-baǵdarymyz ben maqsat-múddemiz aiqyn. Dál qazirgi jaǵdaida memleketimiz qaita qurýdy qajet etip tur. Memleketti qaita qurý úshin birinshi Konstitýtsiia durys jumys isteýi kerek.

Ekinshi – barlyq azamattardyń quqy birdei bolý kerek. Jasyratyny joq, qazir bizdiń elde sheneýnikterdiń óz zańy bar. Sodan keiin partiia qatarynda bolmasań, ne Májiliske, ne máslihatqa kire almaisyń. Bul ekeýine kire almasań, memlekettiń zań-jobalaryna aralasa almaisyń.

Mine, bizdiń memlekette zańǵa baǵynbaityn, quqyǵy bólek osyndai toptar bar. Bul memleket saiasatyna da, zańyna da jat nárse. Qazaqstanda barlyq azamattardyń quqy birdei bolýy kerek.     


Bizdiń partiianyń quramyna kelip jatqandar jańasha oilaityn adamdar. Olar – jastar, olar – jasy alpysqa jaqyndaǵan, ómirden kórgeni kóp, tájiribesi mol azamattar.

Bizdiń ustanym: basqa partiialardy jamandaý emes. Nemese eskini dattap, jańany maqtaý emes. Burynǵyny jamaǵanda eshnárse ózgermeidi. Sondyqtan biz eski júiege «útir» qoiyp, jańa jolǵa «lep» belgi qoiǵymyz keledi.

 Qazir bir qyzyǵy, jurt ótken tarihymyzdy, basyp ótken jylymyzdy jappai jamandaýǵa kóshti. Ony jamandaǵannan ne ózgeredi? Eshnárse ózgermeidi. Sol úshin biz barymyzdy baǵalai otyryp, alǵa qadam basýymyz kerek.

Dalanews: Ótken joldyń kemshiligin aitpasaq, bolashaǵymyz bulyńǵyr bolmai ma?    

T.Qojalieva: Bul jerdegi meniń aitaiyn degenim mynaý edi: saiasatkerler nemese ziialy qaýym bolsyn, bári elimizdiń jaǵdaiyn basqa memlekettermen salystyryp qaraidy. Buryn damyǵan Eýropamen salystyratynbyz. Sońǵy jyldary Ózbekstanmen salystyratyn boldyq ózimizdi. Ózbekstanda ómir súrý jaily, jeńil eken, ekonomikasy órlep jatyr dep qyzyǵa, qyzǵana qarap júrmiz. Tipti jastarymyz Eýropanyń qai eline kóship ketsek eken deitin boldy. Ol qupiia emes.

Alaida bizdiń memlekette bári bar. Jerimiz keń. Jer asty bailyǵymyz mol. Munai men gaz, ýran, altyn men kómirdiń eń bai qory bizdiń memlekette ǵana bar. Mal sharýashylyǵyna da, egin sharýashylyǵyna da qolaily aýa raiymyz, jer jaǵdaiymyz jetkilikti.

 Solai bola tura, memleketti, halyqty osyndai jaǵdaiǵa jetkizdik. Oǵan bilikti kinálaitynymyz anyq. Biraq halyq bárine nemquraidylyqpen qaraidy.


Sailaýǵa da, basqaǵa da jaýapkershilikpen qaramaimyz. «Meniń daýysymsyz da sailaý ótedi» dep, sailaýǵa barmaimyz. Biliktiń shyǵaryp jatqan zańyna aralaspaimyz, óz pikirimizdi aitpaimyz. Qysqasy, aldymen kiná ózimizden...

Biz kásipkerlerdiń nemese ekologiianyń janashyry emespiz. Eýropadaǵy siiaqty geilerdiń de týyn kótermeimiz. Biz olar siiaqty naqty bir salamen ǵana shektelmeimiz. Bizdiń baǵyt ta, maqsatymyz da jalpy qoǵamdy ózgertý, júieni ózgertý.         

Dalanews: HAQ kimniń jobasy eken degen áleýmettik jelidegi oqyrmandar suraǵyn da qoia keteiin...

T.Qojalieva: Biz eshkimniń jobasy emespiz. Jurttyń aldynda anaýmyz-mynaýmyz dep aqtalýǵa da tyryspaimyz. Bizdiń artymyzda turǵandar jańasha oilaityn, kózi ashyq, kókiregi oiaý azamattar. Bireýler: «Bulardyń artynda Bekbolat Tileýhanov tur nemese sáláfitter bar eken» – dep, ártúrli áńgime taratyp júr. Bári bos sóz.

Tileýhanov – meniń qainaǵam. Iaǵni ol kisi meniń qaiyn atamnyń týǵan inisi. Bekbolat aǵanyń baǵyty, kózqarasy múlde basqa. Biraq ol kisiniń aldyn kesip ótpeimin. Qazaqtyń salt-dástúri boiynsha kezdeskende iilip sálem salatyn jalǵyz kelinmin.

Dalanews: Partiia qurý úi tigý emes qoi. Joǵarǵy jaqtan ruqsat alý, tirketý, qarjy-qarajatyn sheshý kerek degendei. Munyń báriniń «batasyn» alǵan bolsańyzdar, artyq-kem áreket ete almaityn, kóp partiianyń biri bolyp qalmaisyzdar ma?

T.Qojalieva: Partiia qurý degen ońai jumys emes eken. Burynǵy tártip boiynsha 10 adamnan turatyn bastamashyl toppen baryp, partiiany tirketýge ruqsat alýǵa bolatyn edi. Qazir olai emes.

 Biyl, 26 shildeden bastap tártibi ózgeripti. Bastamashyl toptyń ózine myń adamnyń qoly kerek eken. Sonda ǵana partiiany tirketýge ruqsat alasyń. Ary qarai ne bolatynyn bilmeimiz. Burynǵydai 60 myń adam emes, 3 myń adammen partiia qurýǵa bolady degendi estip jatyrmyz. 2 myń adammen Quryltai ótkizý kerek. Kóremiz. Biraq qiyn eken dep qarap otyrmaimyz ǵoi. Jumys istep jatyrmyz. Partiiamyz tirkelmei qalǵan kúnniń ózinde, biz «HAQ qoǵamdyq qory» bolyp jumys istei beremiz.    

Dalanews: Sońǵy jyldary qoǵamdyq uiym quratyndar, partiia nemese basqa da uiymdy tirketip, jumys istep júrgenderdiń áreketi «bizneske» ainalyp ketken siiaqty. Máselen, bilikten tapsyrys alady, sol aqshamen jylyna bir-eki ret jinalys ótkizip qoiady. Sailaý nemese basqa da saiasi naýqan kezderinde ǵana bas kóterip, paida bola qalady. Sodan keiin joq bop ketedi degendei... 

T.Qojalieva: Bizdiń maqsat Parlamentke barý emes nemese partiia arqyly aqsha tabý degen muratymyz joq. Óitkeni óz basym aqshaǵa táýeldi adam emespin. Biznes salasynda úlken jetistikterge jetken janmyn. Biyl 47 jastamyn. 39 jasymda turmys qurdym. Bir qyzym bar. 39 jasqa deiin biraz belesti baǵyndyrǵan áielmin. Eki elde: Qazaqstan men Reseide top-menedjer boldym.

Dúniege áigili «Alians» kompaniiasynyń top-menedjeri bolǵam. Reseide 11 jyl jumys istedim. Kúieýge shyqqanda oi-órisim damyǵan, biraz belesterdi baǵyndyrǵan, tájiribeli, jan-jaqty tolyqqan adam boldym. 26 jasymnan beri qoǵamdyq jumystarǵa belsendi aralasyp kelemin. Bizneste ǵana emes, saiasatta da tájiribem mol. Sondyqtan bizdiń partiia qurýdaǵy múddemiz – usaq-túiek tiyn-teben nemese baiansyz ataq-abyroi emes.

Áńgimelesken Juqamyr ShÓKE