Osydan 25 jyl buryn Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasy quryldy. Sarapshylar bul partiianyń ǵumyry uzaqqa barmaýyn basshylarynan kóredi.
1991 jyly qazannyń 5-inde qurylyp, aqyndar Muhtar Shahanov pen Oljas Súleimenov tóraǵalyq etken Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasy liberaldy-demokratiialyq piǵyldaǵy saiasi kúsh retinde sipattaldy.
Biraq partiia uzaq áreket etken joq. Áýeli 1993 jyly Muhtar Shahanov partiianyń teń tóraǵasy qyzmetinen ketip, Qazaqstannyń Qyrǵyzstandaǵy elshisi qyzmetine aýysty.
Partiia basshylyǵynda qalǵan Oljas Súleimenov 1994 jyly «bilikke konstrýktivti oppozitsiiaǵa kóshetinin» málimdep, Qazaqstan prezidenti Nursultan Nazarbaevty synady.
«Referendýmyn paidalanyp, prezident óz mandatyn taǵy da uzartpaqshy. Sirá, óz biligindegi sailaý mashinasynyń múlt ketpeitin mehanizmine senetin bolar. Árine, 1991 jylǵy sailaýdaǵydai 99 protsent dep jar salýdyń yńǵaisyz ekenin prezident komandasy sezedi. Halyq buǵan senbeidi, óitkeni respýblikany talaý men qaiyrshylyqqa dýshar etken prezident saiasatyna kópshiligi qarsy daýys beredi» dedi ol 1994 jyly qarashada sheteldik aqparat quraldarynyń birine bergen suhbatynda.
Biraq 1996 jyly ótýi tiis bolǵan prezident sailaýynda óz kandidatýrasyn usynýǵa ázir ekenin aitqan Oljas Súleimenov 1995 jyly Italiiaǵa elshi bolyp ketti. Sodan keiin Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasy saiasat sahnasynan ysyrylyp kete berdi.
«ULTTYQ BAǴYTTAǴY KÚShTERDI EKIGE BÓLÝ»
1990 jyldardyń bas kezinde Qazaq SSR joǵarǵy keńesin basqarǵan Serikbolsyn Ábdildin Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasyn «el prezidenti Nursultan Nazarbaev avtoritarizmdi synap, demokratiiany qoldaǵannan keiin qurylǵan partiianyń biri» dep sipattaidy. Onyń aitýynsha, partiia prezidentti tikelei synai bastaǵan kezde bilikke unamai qalǵan.
Saiasatker Serikbolsyn Ábdildin.
– [Bilik] sodan keiin ol partiianyń belsendilerin birtindep óz jaǵyna shyǵardy. Arasynda 1990 jyldardyń ortasynda májilis tóraǵasy bolǵan Marat Ospanov ta boldy. Keiin Oljas Súleimenovke qatysty da is qozǵaldy. Sóitip, áýeli Muhtar Shahanov, keiin Oljas Súleimenov elshilikke ketip, partiia basqarýsyz qaldy. Az ýaqytta halyq arasynda aty shyqsa da, basshylarynyń berekesi bolmaǵandyqtan partiia joiyldy, – deidi ol.
Al saiasatker Dos Kóshim Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasynyń áý bastan táýelsiz qurylym bolǵanyna kúmán keltiredi.
– Qazaqstan kompartiiasy ortalyq komitetiniń múshesi bop otyrǵan Oljas Súleimenovtiń birden basqa platformadaǵy partiia qurýynyń ózi kúlkili edi. Bilik bul oiynǵa Muhtar Shahanovty sátimen paidalanǵan siiaqty. Ony Shahanovtyń ózi de ańǵarmaýy múmkin, – deidi Dos Kóshim.
Ol «bilik Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasyn sol kezde belsendiligimen tanylǵan ulttyq baǵyttaǵy «Azat» qozǵalysyn álsiretý úshin qurdy» dep sanaidy.
Saiasatker Dos Kóshim. Almaty, 12 aqpan 2015 jyl.
– Halyq kongresi partiiasynyń quryltai sezi «Azat» qozǵalysynyń sezimen bir kúnde ótkizilgen. «Azat» qozǵalysynyń úlken sezine kelgenderdiń birazy belgili qos aqyn qurǵan partiia sezine ketken. Sóitip bilik kúsheiip kele jatqan «Azat» qozǵalysyn osyndai ádispen ekige bólgen, – deidi saiasatker.
Dos Kóshim Oljas Súleimenov basqarǵan «Nevada-Semei» qozǵalysynyń qarjy máselesine bailanysty daý týǵannan keiin Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasynyń saiasi belsendiligi kúsheiip, oppozitsiialyq kózqarasyn ashyq málimdei bastaǵanyn aitady.
– Bul bilikke dóńaibat kórsetý, ózin-ózi qorǵaý tásili bop kórindi. Kóp uzamai Oljas Súleimenov elshilikke ketip, jaily qyzmet tapty, – deidi Dos Kóshim.
«QARJY MÁSELESI» MEN «RENISh»
Aqyn Muhtar Shahanov kezinde ózi basshylarynyń biri bolǵan Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasynyń qyzmeti toqtaýyn Oljas Súleimenov jetekshilik etken «Nevada-Semei» qozǵalysynyń qarjy máselesine bailanysty is qozǵalýymen bailanystyrady.
– Qylmystyq is qozǵalǵannan keiin Oljas Súleimenov oppozitsiialyq raiynan qaityp, bilik usynǵan elshilik qyzmetke moiynsunǵan, – deidi Muhtar Shahanov.
Aqyn Muhtar Shahanov. Almaty, 22 qyrkúiek 2015 jyl.
Ol óziniń partiia basshylyǵynan ketýin ekinshi tóraǵa Oljas Súleimenovpen pikirleri jaraspaýymen túsindiredi.
– Oljas Súleimenov partiia qataryna qazaq halqynyń ulttyq múddesin qorǵamaityn azamattardy tarta bastaǵannan keiin aramyzda renish paida boldy. Sodan soń partiiadan shyǵyp kettim, – deidi Muhtar Shahanov.
Ol ózi basqarǵan partiianyń sezine el prezidenti Nursultan Nazarbaev ta qatysyp, baiandama jasaǵanyn esine aldy.
Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasy basshylarynyń biri bolǵan Oljas Súleimenovten ol uiymnyń áreketi jaily pikir alý múmkin bolmady.
Qazaqstannyń halyq kongresi partiiasy eldegi saiasattan ketken jalǵyz partiia emes. 1990 jyldardyń bas kezinde onymen qatarlas kóringen Qazaqstannyń halyq birligi partiiasy men «Azat» siiaqty saiasi qurylymdar da keiin jabylyp qalǵan.
Asylhan MAMAShULY.
Derekkóz; Azattyq saity
