Ǵylymi zertteý jumysy barysynda izdenýshi-ǵalymdar aimaqtaǵy topyraqtyń minimaldy qabatyn óńdep, raps daqylyn ósiretin alqaptardaǵy topyraqtyń quramyn baiytý jáne topyraq qunarlylyǵyn arttyrý baǵytta jumys istegen. Mamandardyń aitýynsha, zertteý ádisteri tanaptyq tájiribe jáne eksperimentaldy zertteýler men baqylaý tásilderi klassikalyq tásilderge súienip júrigizilgen.
Osylaisha QazUAÝ ǵalymdary qysqa ýaqyt aralyǵynda elimizdiń ońtsútik shyǵys aimaǵyndaǵy taý bókterlerinde aýyspaly egis, iaǵni, qysqa merzim aralyǵynda rapstan tiimdi ónim alýdyń tyń jolyn daiyndady. Zertteý barysynda ratsionaldy resýrsúnemdeý tehnologiiasy boiynsha izdenýshi-ǵalymdar raps egetin alqaptardaǵy topyraq qabatyn minimaldy óńdeýdiń mólsherin jáne rapsty sebý merziminiń dál anyqtaǵanyn aita ketýimiz kerek.
Bul baǵytta jumystardy máni men mazmuny kópshilikke túsinikti bolýy úshin qarapaiym tilmen aitsaq, ǵalymdar Mini-till tehnologiiasyna súienip, topyraqtyń jyrtylatyn kúlgin qabatynyń qunarlylyǵyn saqtai otyryp, topyraq tyǵyzdyǵyn 1,21-1,23 g/sm3 deńgeiinde saqtaýdy usynady. Bul dástúrli tehnologiiaǵa qaraǵanda topyraq qabatyn minimaldy deńgeide óńdep, topyraq resýrsynyń potentsialdy, qunarly qabatyn joǵarlatýǵa keńinen jol ashatynyn izdenýshiler ǵylymi turǵydan dáleldedi.
Sol siiaqty resýrsúnemdeý tehnologiiasy aýyspaly egistiń biologiialyq fýnktsiiasy men fitosanitarlyq jaǵdaiynyń kúrt ósýine yqpal etkenin aitýǵa tiispiz. Ádette topyraqty 16-18 sm tereńdikke óńdegende resýrsúnemdeý tehnologiiasy boiynsha aramshóptermen kúrestiń tiimdiligi júgeriden keiin 57,8%-dy, kúzdik bidaidan soń 57,8%-dy quraityn-dy. Al topyraqty 12-14 sm tereńdikke sydyra jartqanda aramshóppen kúrestiń tiimdiligi júgeriden keiin – 52,7%-ǵa, kúzdik bidaidan keiin 64,4%-ǵa joǵarlaǵan.
Aramshóptermen kúresýde daqyldardyń ornyn almastyrýynyń tiimdiligi topyraq resýrstaryn topyraq qunarlyǵynyń jaqsy agrofizikalyq faktorlaryn tiisti deńgeide ustaýyna, agroekojúieniń sýyna, qorektik zattardy ratsionaldy paidalanýǵa tikelei áser etetinin aita ketýimiz kerek.
Ǵalymdar rapstyń ónimdiligin arttyrý úshin sharýalar topyraqty minimaldy óńdeý tehnologiiasyn saqtaýdy jáne ekologiialyq qaýipsiz gerbitsidti impýlstiń mólsheri ár gektaryna 0,7 l mólsherinde bolýy kerektigin eskeretidi. Osy atalǵan talaptardy saqtalǵanda rapstyń fitosanitarlyq jaǵdaiy jaqsaryp, onyń ónimdiligi ár gektaryna 18,4-20,4 tsentnerge deiin joǵarlaitynyn QazUAÝ ǵalymdary ǵylymi turǵydan dáleldedi.
