Qazaqstanda kedeilik deńgeii keiingi 10 jylda 2,7%-dan 5,1%-ǵa ósti. Bul týraly Májilis depýtaty Ashat Rahymjanov málimdedi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
“Resmi statistika derekterine súiensek, 2015 jyly Qazaqstandaǵy kedeilik deńgeii 2,7% bolǵan. Al 2024 jyldyń IV toqsanynyń qorytyndysy boiynsha bul kórsetkish 5,1%-dy qurady”, – dedi Rahymjanov Úkimet pen Joǵary aýditorlyq palatanyń 2024 jylǵy respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy jónindegi esepterin talqylaý kezinde.
Onyń aitýynsha, bul kórsetkishke enbei qalǵan qanshama adam bar.
“Olar óz-ózin jumyspen qamtyǵandar retinde tirkelgen. Mysaly, olardyń taýyqtary bar, ne bolmasa taksist bolyp qyzmet atqarady”, — dep qosty ol.
Eske salaiyq, Dúniejúzilik bank buǵan deiin belgilengen halyqaralyq kedeilik shegin jańartyp, olardy 2021 jylǵy satyp alý qabiletiniń alǵysharttary týraly jańa derekterge sai sáikestendirgen edi.
Oǵan sáikes, tabysy tómen elderdegi kedeiliktiń ulttyq belgileri de ósti. Derekter sapasynyń jaqsarýyna bailanysty buryn qamtylyp kelgen úi sharýashylyqtary shyǵyndarynyń bir bóligi jańasynda tirkelmedi. Bul týraly Economykz.org basylymyndaǵy Ulttyq ekonomikalyq zertteýler biýrosynyń mamany Baian Ábdirahmanovanyń baiandamasynda aitylady.
Sonymen kedeiliktiń jańa shegi mynandai:
- kúnine 3 dollar - halyqaralyq kedeilik shegi (buryn 2,15 dollar);-
* tabysy ortashadan tómen elder úshin kúnine 4,20 dollar (buryn 3,65 dollar);
* Qazaqstan da jatatyn tabysy ortashadan joǵary elder úshin kúnine 8,30 dollar (buryn 6,85 dollar). - Dúniejúzilik Banktiń esepteýleri boiynsha álemde 1,48 milliard adam kúnine 4,20 dollarǵa kún kóredi:
* Shyǵys Aziia jáne Tynyq muhitynda – 117,85 mln;
* Ońtústik Aziiada — 394,95 mln;
* Saharanyń ońtústigindegi Afrika elderi - 821,3 mln;
* Latyn Amerikasy jáne Karib teńizinde – 56,42 mln;
* Taiaý Shyǵys jáne Soltústik Afrikada - 71,98 mln;
* Eýropa jáne Ortalyq Aziiada — 9,45 mln;
* tabysy joǵary basqa elderde - 9,08 mln.
Dúniejúzilik Banktiń jańartylǵan derekterine sáikes, 2021 jyly Qazaqstan halqynyń 15,15%-y, iaǵni shamamen 2,9 mln adam kúnine 8,30 dollar tutynatyn halyqaralyq kedeilik sheginen tómen ómir súrgen. Bul 2021 jyly tabysy orta deńgeiden joǵary elder úshin de ózekti bolyp tabylady, oǵan Qazaqstan da jatady. Bul kórsetkish burynǵy ádisteme boiynsha 2021 jyly 5,47%-dy quraǵanyn basa aita ketelik (2021 jyly kúnine satyp alý qabiletiniń alǵysharttary 6,85 dollar).
Ulttyq statistika jańa ádisnama boiynsha salystyrmaly esepterdi áli usynǵan joq, biraq sońǵy derekter boiynsha 2024 jyly Qazaqstan halqynyń 1,1%-y satyp alý qabiletiniń alǵysharttary boiynsha, iaǵni kedeiliktiń eski shekarasy boiynsha kúnine 6,85-ten dollardan tómen deńgeide ómir súre bilgen. Óńirler bólinisinde kedeiliktiń eń joǵary deńgeii Shymkentte tirkeldi: halyqtyń 3,7%-y. Bul rette 2021 jyldyń qorytyndysy boiynsha kedeiliktiń burynǵy sheginde Qazaqstanda halyqtyń 1,9%-y ómir súrdi.
2025 jyldan bastap Qazaqstanda ataýly áleýmettik kómek maqsattary úshin kedeilik shegin aiqyndaýdyń jańa ádistemesi kúshine endi. Áleýmettik kodekske sáikes, ol halyqtyń ortasha medialyq tabysynyń 35% deńgeiinde belgilenedi, biraq óńirlik eń tómengi kúnkóris deńgeiiniń 70%-ynan tómen bolmaýy kerek. 2025 jyldyń I toqsanynyń qorytyndysy boiynsha, Qazaqstandaǵy ortasha medialyq jalaqy 300 307 teńgeni qurady, bul jańa ádistemeni ómir súrý deńgeiindegi ózgeristerge jáne óńirlik aiyrmashylyqtarǵa sezimtal etedi.
