Qazaqstanda balamaly áskeri qyzmet jastar arasynda qanshalyqty tanymal?

Qazaqstanda balamaly áskeri qyzmet jastar arasynda qanshalyqty tanymal?
Búginde túrli sebeppen áskeri boryshyn ótei almaǵan jastarymyz kóp. Olardyń báriniń densaýlyǵy áskerdegi boryshyn óteýge múmkindik bermeidi dep aita almas edik. Iá, arasynda bala kezinde túnimen kompiýterdiń aldynda otyrǵan jastar kóz janaryn zaqymdaǵandar bar shyǵar. Olardyń áskeri meditsinalyq synaqtan óte almaityny áýel bastan belgili. Biraq keibir jastar ózderiniń qatarlastary sekildi áskeri boryshyn ótep, jaýyngerlik daiyndyǵyn shyńdaǵysy keledi. Búginde memleketimiz mundai jastarǵa múmkindik berip otyr. Osy rette QR Qorǵanys ministrligi jastarǵa Balamaly áskeri qyzmet jobasyn usynǵan bolatyn.

 

Aýyl balasy Áskeri bilet alyp, ómir jolyn bastaýǵa umtylady

Qazaqstanda balamaly áskeri qyzmet jobasy 3 jyldan beri júzege asyp kele jatqanyn bireý bilse, bireý bilmeýi múmkin. Osy rette Dalanews.kz aqparattyq agenttigi bul jobany óziniń myńdaǵan oqyrmandaryna jan-jaqty tanystyrýdy jón sanap otyr.

Balamaly áskeri qyzmet bar bolǵan 40 kúnge sozylady. Osylaisha jumyssyz júrgen keibir jastar az ǵana ýaqytta áskeri mashyǵyn shyńdap, qazaq qoǵamy úshin mańyzdy Áskeri biletin alatyn múmkindigi bar.

Jaýyngerlik daiarlyqtan ótýge ańsary aýǵan jastar ózi turatyn nemese ózine jaqyn qalada ornalasqan QR Qorǵanys ministrligine qarasty áskeri-tehnikalyq oqý oryndarynyń bazasynda Balamaly áskeri daiyndyqtan ótýine bolady. Biraq jaýyngerlik daiyndyqtan ótý tegin emes. Bul úshin 300 myń teńgege jýyq aqshańyzdy shyǵyndaýǵa týra keledi.


Búginde úlken qalalarda turatyn jastar arasynda áskeri qyzmet asa tartymdy emes. Sondyqtan olardyń ata-analar balasyn áskerden alyp qalýdyń amalyn izdeidi. Keide munyń sońy sybailas jemqorlyqqa da ulasyp jatatyny jasyryn emes.

Al balamaly áskeri qyzmet jemqorlyqtyń jolyn kesedi. Balańyzdy áskerge jibermei alyp qalý úshin bergen qarjyńyzdy Balamaly áskeri qyzmet jobasyna jumsap, az ǵana ýaqyttyń ishinde balańyzdyń zańdy jolmen Áskeri bilet alýyna múmkindik týǵyzǵan jón.

Biyl Almaty qalasy men Almaty oblysynda jastardyń Balamaly áskeri qyzmetten ótý isi tegin túrde júzege asty. Osy rette jastardyń Balamaly áskeri qyzmetten ótýine arnalǵan birneshe talaptar bar ekenin aita ketýimiz kerek.

 

Kimder balamaly áskeri qyzmetten óte alady?

Basty talaptardyń biri Balamaly áskeri qyzmetten ótýige yqylas tanytqan jastardyń jasy 24-27 jas arylyǵynda bolýy shart. Budan basqa turaqty tirkeýi men Enbek.kz saity arqyly óziniń ýaqytsha jumyssyz ekenin aiqyndaýy shart.

Almaty qalasynda pilottyq jobany uiymdastyrýshylar Balamaly áskeri qyzmetten ótýge Almaty oblysy aýmaǵynda turatyn azamattardan ótinish kóp túskenin alǵa tartýda. Al Almatynyń jastary bul jobaǵa anaý aitqandai qyzyǵýshylyq tanytpaǵan.

Esesine qalanyń ainalasyndaǵy eldi-mekenderde turatyn jastar jobaǵa qatty qyzyǵýshylyq tanytypty. Munyń ózindik syry da joq emes. Óitkeni oblys aýmaǵynda turatyn jumyssyz jastar Balamaly áskeri qyzmetten ótip, qoldaryna Áskeri biletin alǵannan keiin elimizdiń quqyq qorǵaý, tótenshe jaǵdai qyzmetinde jáne ózge de memlekettik organdarda jumysqa turýyna jol ashylatynyn jaqsy biledi. Sondyqtan olar Balamaly áskeri qyzmet jobasy ómirden óz jolyn taýyp ketýine tamasha múmkindik ekenin túsinip otyr. 


Almaty qalasynda ótken tańdaý barysynda Balamaly áskeri qyzmetten ótýge ótinish bergen 83 jastyń arasynan áskeriler 30 adamdy tańdap alǵan. Jastar arnaiy komissiia músheleri aldynda suhbattasýdan jáne sporttyq normativter boiynsha synaq tapsyrǵan.

Balamaly áskeri qyzmetke áskeri qyzmetke densaýlyǵy jaramdy nemese ishinara jaramdy 24 jastan 27 jasqa deiingi, onyń ishinde merzimdi áskeri qyzmetke shaqyrýdan keiinge qaldyrylǵan adamdar óte alady. Osylaisha erte bastan otbasyn quryp, oqý oqyp jáne ózge de sebepterge bailanysty áskeri boryshyn ótei almaǵan azamattar 40 kúnniń ishinde áskeri boryshyn óteýine bolady.

Osy rette bul jobaǵa áskeri mindetti azamattar, áskeri qyzmet ótýshiler, buryn sottalǵandar, aqtaý boiynsha qylmystyq jaýaptylyqtan bosatylǵandar jáne ózderine qatysty sotqa deiingi tergeý is júrip jatqan azamattar jobaǵa qatysa almaitynyn aita ketýimiz kerek.

 

Kórshi tájiribesi qandai?

Jalpy mundai áskeri qyzmetke qatysty balama jol damyǵan elderde baiaǵyda qalyptasqan bar. Aitalyq, qolyna qarý alyp áskerde qyzmet etýden bas tartqandar azamattar  hospisterdegi naýqastarǵa kútim jasaý, poshta jóneltý jáne qoǵamǵa paidaly basqa da jumystardy atqaryp, Otan aldyndaǵy boryshyn ótep keledi.

Balamaly áskeri qyzmet irgedegi kórshimiz Reseidiń Konstitýtsiiasynda da oryn tapqan. Biraq balamaly áskeri qyzmet Reseide qalypty áskeri qyzmetten eki ese uzaq, 21 aiǵa sozylady. Kórshi elde Balamaly áskeri qyzmetti tańdaǵan jastar  júrgizýshi, aspaz, shashtaraz syndy qarapaiym mamandyqty bastap, kúrdeli – buǵyshylar, injener sekildi qyzmetterdi meńgeredi. Jumys úshin Balamaly áskeri qyzmetten óteýshi eńbekaqy ala alady. Biraq áskeriler olarǵa anaý aitqandai joǵary jalaqy tólemeidi.

Mindetteme alǵan azamat jumystan shyǵa almaidy, sol siiaqty ony jumystan shyǵarýǵa eshkimniń quqyǵy joq. Jumystan jaltarý áreketi áskeri tártippen jazalanady. Eger jumystan jaltarǵan sátte boryshker iri kólemde aiyppul tóleýi múmkin. Qazir Ýkraindaǵy soǵysqa bailanysty Reseidegi Balamaly áskeri qyzmetke kóptegen ózgerister engizilgen bolýy múmkin.


Salystyrmaly túrde alyp qarasaq, Qazaqstandaǵy balamaly áskeri qyzmet kórshi elge qaraǵanda áldeqaida tiimdi. Bizdiń jastarymyz balamaly áskeri qyzmetten ótýi úshin 12 ai boiy úi betin kórmei, kazarmada túnemeidi.

Bar bolǵany 40 kún. Osy ýaqyt aralyǵyn Balamaly áskeri qyzmetten ótýshige Qorǵanys ministrligi maýsymǵa bailanysty maýsymdyq áskeri kiimmen, úsh ýaqyt tamaq jáne áskeri kazarmamen tolyqtai qamtamasyz etetinin de aita ketýimiz kerek.

 

Balamaly áskeri qyzmette adam quqyǵy basty orynda

Halyqaralyq adam quqyǵyn qorǵaý normasy boiynsha mindetti áskeri qyzmet berik ornaǵan elderdiń bárinde Balamaly azamattyq qyzmet bolýy shrat. Iaǵni, mindetti áskeri qyzmetten bas tartqan adamdardyń Otan aldyndaǵy boryshyn azamattyq qyzmetterdi atqaryp, boryshyn óteýine múmkindik berilýi tiis.

Sonymen qatar mundai qyzmet damyǵan qoǵamda ómir súrip jatqan azamattar úshin jaza retinde qarastyrylmaitynyn aita ketýimiz kerek.



Búginde halyqaralyq adam quqyǵyn qorǵaýshylar ár eldegi balamaly áskeri qyzmetti ótý sharttaryn qatań qadaǵalaidy. Eger sharttar adamdy qanaǵattandyrmasa, olar mundai qyzmetti «jazalaý» dep baǵalaidy.

Osyǵan deiin BUU-nyń Adam quqyqtary jónindegi komiteti Reseide balamaly áskeri qyzmetten ótýshilerge tólengen jalaqynyń mólsheri eldegi eń tómengi kúnkóris deńgeiinen de az ekenin alǵa tartyp, ózderiniń narazylyqtaryn bildirgen edi. Biraq buǵan Resei taraby ádettegidei mán bergen joq.


Budan basqa Adam quqyqtary jónindegi komitet balamyly áskeri qyzmet mindetti áskeri qyzmettiń merziminen aspaýyna da basa mán beredi. Eger balamaly áskeri qyzmettiń merzimi mindetti áskeri qyzmettiń merziminen asyp ketse, ony adamdarǵa baǵyttalǵan jaza retinde de qarastyrady. Osy turǵydan alyp qarasaq, Qazaqstandaǵy balamaly áskeri qyzmet BUU-nyń Adam quqyqtary jónindegi komitetiniń talaptarymen tolyqtai sáikesetinin baiqaýǵa bolady.