Qazaqstandaǵy barlyq kazinolar Qapshaǵai men Býrabaiǵa kóshirilgen 2007 jyly oiyn biznesi týraly Zań qabyldandy. Biraq «qumarǵa» degen qumarlyqty adamnan eshqandai zańmen shyǵarý múmkin emes. Sondyqtan, buqaralyq aqparat quraldarynda quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri «jaýyp tastaǵan» jasyryn kazinolar, oiyn zaldary, zańsyz lotereialar jáne basqa da katrandar týraly jańalyqtar únemi paida bolyp júr.
Qazir mańyzdy másele – onlain-kazino jáne offshorlyq býkmekerlik keńseler. Munyń bári organdardyń shuǵyl nazaryn talap etedi. Biraq másele mynada - osy taiaq salyǵyn tólep otyrǵan qazaqstandyq resmi býkmekerlik keńselerge de tiip jatyr. Qumar oiynnyń jeteginde ketip, azǵyndaǵan oiynshylar qylmysqa barady. Onymen kúresý kerek. Biraq qazir astyrtyn kazinolar men zańdy býkmekerlik keńseler bir qatarǵa ilinip otyr. Bul qazaqstandyq naryqtaǵy iri operatorlardyń narazylyǵyn týdyrdy. Litsenziiasy bar qazaqstandyq býkmekerlik keńseler oiyn biznesiniń zańdy júiege keltirgisi keledi. Qazaqstandaǵy sporttyq is – sharalarǵa arnalǵan resmi boljamdar búginde – tolyq zańdy jáne ashyq biznes. Barlyq mólsherlemeler men tólemder operatorlar – qarjy agentteri arqyly ótedi. Qazyna milliardtaǵan salyq alady. Fiskaldyq organdar operatorlardyń qarjylyq esepke alý júielerine tikelei qol jetkize alady.
Biraq, soǵan qaramastan, sporttyq oqiǵalardyń nátijesine bás tigýdiń ainalasynda salany baqylaýdy qalai kúsheitý kerektigi týraly áńgimeler azaimaidy. Depýtattar men sheneýikter bul salada milliardtaǵan jasyrynyp qalǵan somalar bar dep oilaidy. Sondyqtan zańǵa baǵynyp otyrǵan biznesti jabýǵa tyrysady.
Biraq bul, qazaqstandyqtardyń offshorlyq keńselerge aýysyp, elden kapitaldyń syrtqa aǵýyn týdyrýy múmkin. Memleket offshorlyq operatsiialarǵa qatań baqylaý ornatsa, óz kásipkerleri qazynaǵa kóbirek salyq ákeletin edi. Onyń ornyna, memleket zańdy jumys istep, tolyq qadaǵalaýda otyrǵan naryqty basyp tastaǵysy keledi. Biraq otandyq salany qorǵaý úshin oiyn biznesi týraly zańǵa túzetýler qabyldaý qajet. Ondaǵy mańyzdy máseleler – sheteldik zańdy jáne jeke tulǵalardyń paidasyna tólemderdi júzege asyrýǵa tyiym salý, onlain kazino/býkmekerlerdi mindetti túrde esepke alyp, litsenziialaý.
Ofshorlyq býkmekerlik keńseler men onlain-kazinolardyń Qazaqstanda virtýaldy bolmysynda bar ekendigi olardy zańdy tulǵa retinde eskermeýge sebep emes. Sondyqtan, virtýaldy oiyn operatorlaryna naqty litsenziialar qajet. Bul jerde másele tek salyqta ǵana emes.
Eger qazaqstandyqtar zańdy qazaqstandyq býkmekerde bás tigetin bolsa, olardyń mindetteri men quqyqtary memlekettiń qorǵaýynda bolady. Onyń offshorlyq býkmekerlik keńseden aiyrmashylyǵy, jumysyna kepildik bere alady. Onyń saity jabylyp, joǵalyp ketpeidi. Mundai erejeler damyǵan memleketterdiń, mysaly, Ulybritaniia, Norvegiia, Shvetsiianyń zańnamalarynda burynnan beri qabyldanǵan.
Sondyqtan Qazaqstanǵa óz biznesmenderi men óz azamattaryn qorǵaý úshin osyndai daiyn sheshimderdi engizýdiń ózi jetkilikti.
"Vremia" gazetinen alynǵan. Avtory: Sanjar AMIR