الماتىدا قازاقستان مەن قىتايدىڭ مەديا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋعا ارنالعان دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ. كەزدەسۋدە ەكٸ ەل جۋرناليستەرٸ مەن مەديا زەرتتەۋشٸلەرٸ جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ اقپارات كەڭٸستٸگٸنە ىقپالى, تسيفرلىق تەحنولوگييالار, جالعان اقپاراتپەن كٷرەس جەنە بٸرلەسكەن عىلىمي جوبالاردى دامىتۋ مەسەلەلەرٸن تالقىلادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
23 قىركٷيەكتە الماتىدا "قازاقستان-قىتاي مەديا ىنتىماقتاستىعى: جاڭا مٷمكٸندٸكتەر مەن سىن-قاتەرلەر" تاقىرىبىندا دٶڭگەلەك ٷستەل ۇيىمداستىرىلدى. جيىنعا قازاقستان مەن قىتايدىڭ جۋرناليستٸك ۇيىمدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, باق قىزمەتكەرلەرٸ, عالىمدار مەن زەرتتەۋشٸلەر قاتىستى.
كەزدەسۋدٸڭ نەگٸزگٸ تاقىرىپتارىنىڭ بٸرٸ جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ قازٸرگٸ مەديانى قالاي ٶزگەرتٸپ جاتقانىنا ارنالدى. قاتىسۋشىلار جاڭا تەحنولوگييا جۋرناليستٸڭ ورنىن الماستىرمايتىنىن, كەرٸسٸنشە اقپاراتتى ٶڭدەۋ, اۋدارۋ, دەرەكتەردٸ تالداۋ سەكٸلدٸ جۇمىستاردى جەڭٸلدەتەتٸن قۇرالعا اينالىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
قازاقستان مەن قىتاي جۋرناليستەرٸنٸڭ بايلانىسى جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرٸ دامىپ كەلەدٸ
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى بايان رامازانوۆا ٶز بايانداماسىندا ۇيىمنىڭ قىزمەتٸ مەن حالىقارالىق بايلانىستارىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, 1959 جىلى قۇرىلعان قازاقستان جۋرناليستەر وداعى بٷگٸندە 6190 مٷشەنٸ بٸرٸكتٸرەدٸ. ۇيىمنىڭ فيليالدارى ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق وبلىسىندا, سونداي-اق استانا, الماتى جەنە شىمكەنت قالالارىندا جۇمىس ٸستەيدٸ.
وداق جاس جۋرناليستەردٸ قولداۋ, ٶڭٸرلٸك جۋرناليستيكانى دامىتۋ جەنە باق قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ باعىتىندا تٷرلٸ جوبانى جٷزەگە اسىرىپ كەلەدٸ. سونىڭ ٸشٸندە جاس جۋرناليستەر اراسىندا جىل سايىن شىعارماشىلىق بايقاۋ ٶتكٸزٸلٸپ, ون جەڭٸمپاز ارنايى ديپلوم جەنە اقشالاي سىيلىقپەن ماراپاتتالادى.
بايان رامازانوۆا قازاقستان مەن قىتاي جۋرناليستەرٸ اراسىنداعى بايلانىستىڭ تاريحىنا دا توقتالدى. ونىڭ سٶزٸنشە, ەكٸ ەلدٸڭ مەديا ٶكٸلدەرٸ اراسىنداعى بەلسەندٸ قارىم-قاتىناس شامامەن جيىرما جىل بۇرىن باستالعان.
"قىتايدا “مىڭ شاقىرىم جول العاشقى قادامنان باستالادى” دەگەن ماقال بار. قىتايلىق ەرٸپتەستەرٸمٸزبەن دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ العاشقى قادامى جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن جاسالدى. سول كەزدە قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ تٶراعاسى سەيٸتقازى ماتاەۆ باستاعان جۋرناليستەرٸمٸز العاش رەت بەيجٸڭ, شانحاي جەنە باسقا دا قالالارعا بارعان ەدٸ. سودان بەرٸ ەكٸ ەل دەلەگاتسييالار الماسىپ, بٸر-بٸرٸنٸڭ سالت-دەستٷرٸمەن, ەكونوميكا, عىلىم جەنە ٶزگە سالالارداعى جاڭالىقتارىمەن تانىسىپ كەلەدٸ", – دەدٸ ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەيٸن بۇل بايلانىستى "بٸر بەلدەۋ – بٸر جول" اياسىنداعى جۋرناليستٸك ۇيىمدار پلاتفورماسى ودان ەرٸ كەڭەيتكەن. پلاتفورماعا ەلەمنٸڭ جٷزگە جۋىق ەلٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ كٸرەدٸ. قازاقستان ونىڭ ازييا ەلدەرٸ اتىنان العاشقى پرەزيديۋمىنىڭ قۇرامىنا ەنگەن.
"قىتاي جۋرناليستەرٸنٸڭ قازٸرگٸ ساپارى بولاشاققا ۇمتىلعان ەكٸ كٶرشٸ مەملەكەت اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا كەزەڭٸنە اينالادى دەپ سەنەمٸن", – دەدٸ بايان رامازانوۆا.
باق اراسىنداعى اقپارات الماسۋدى كٷشەيتۋ ماڭىزدى
قىتاي جۋرناليستەر وداعى حاتشىلار باسقارماسىنىڭ حاتشىسى ين لۋتسزيۋن ەكٸ ەلدٸڭ اقپارات سالاسىنداعى بايلانىسىن ودان ەرٸ دامىتۋعا مٷمكٸندٸك بار ەكەنٸن ايتتى.
"الماتىدا جاڭا جەنە بۇرىننان تانىس دوستارىمىزبەن باس قوسىپ, ىنتىماقتاستىق مٷمكٸندٸكتەرٸن تالقىلاپ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى سالاسىنداعى اقپارات الماسۋدى دامىتۋعا مٷمكٸندٸك العانىما قۋانىشتىمىن. قازاقستانداعى اقپارات سالاسىنداعى ەرٸپتەستەرٸمٸزگە كٶرسەتكەن قولداۋى ٷشٸن العىس بٸلدٸرەمٸن", – دەدٸ ول.
ين لۋتسزيۋنٶز سٶزٸندە قىتاي مەن قازاقستاننىڭ تاريحي جەنە مەدەني بايلانىستارىنا دا نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەكٸ ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ تامىرى ۇلى جٸبەك جولى كەزەڭٸنە دەيٸن بارادى.
"قىتاي مەن قازاقستان – شەكارالاس, بٸرٸن-بٸرٸ تولىقتىراتىن كٶرشٸلەر. ەكٸ ەل حالقىنىڭ مىڭداعان جىلدىق دوستىق قارىم-قاتىناس تاريحى بار. ولار ۇلى جٸبەك جولى ارقىلى شىعىس پەن باتىستى جالعاعان تاريحتى بٸرگە قالىپتاستىردى", – دەدٸ ين لۋتسزيۋن.
جاساندى ينتەللەكت اۋدارما مەن كونتەنت جاساۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸن اشىپ وتىر
دٶڭگەلەك ٷستەلدە جاساندى ينتەللەكتتٸڭ مەدياعا ىقپالىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. تالقىلاۋ بارىسىندا مۋلتيمودالدى مودەلدەردٸڭ قازاق, ورىس جەنە قىتاي تٸلدەرٸندەگٸ اقپاراتتى جەدەل اۋدارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸ ايتىلدى.
سونداي-اق گەنەراتيۆتٸ جاساندى ينتەللەكت كٷردەلٸ ستاتيستيكالىق مەلٸمەتتەردٸ وقىرمانعا تٷسٸنٸكتٸ ينفوگرافيكا, بەينەروليك جەنە ٶزگە ينتەراكتيۆتٸ فورماتتارعا اينالدىرۋعا جول اشىپ وتىر. بۇل ەسٸرەسە جاس اۋديتورييامەن جۇمىس ٸستەۋدە ماڭىزدى قۇرال رەتٸندە قاراستىرىلدى.
سونىمەن بٸرگە قاتىسۋشىلار تەحنولوگييا قانشالىقتى دامىسا دا, جۋرناليستٸڭ كەسٸبي جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ساقتالاتىنىنا نازار اۋداردى. جاساندى ينتەللەكت دەرەكتەردٸ باقىلاۋ, مەتٸننٸڭ العاشقى نۇسقاسىن ەزٸرلەۋ نەمەسە اۋديونى مەتٸنگە اينالدىرۋ سەكٸلدٸ جۇمىستاردى اتقارا الادى. الايدا اقپاراتتى تەكسەرۋ, جۋرناليستٸك ەتيكانى ساقتاۋ جەنە جارييالانعان ماتەريالعا جاۋاپ بەرۋ ادامنىڭ مٸندەتٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
جيىندا قازاقستان مەدياسىندا جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىنىڭ قولدانىلا باستاعانى دا سٶز بولدى. اتاپ ايتقاندا, تەلەارنالارداعى ۆيرتۋالدى جٷرگٸزۋشٸلەر, جاساندى ينتەللەكت كٶمەگٸمەن جاسالعان يلليۋستراتسييالار جەنە جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى AI-اسسيستەنتتەر تەجٸريبەسٸ ايتىلدى.
"تسيفرلىق جٸبەك جولىن" مەديا جەنە عىلىم سالاسىندا دامىتۋ ۇسىنىلدى
ورتالىق ازييا–قىتاي جۋرناليستٸك زەرتتەۋلەر قاۋىمداستىعىنىڭ تٶرايىمى گٷلميرا سۇلتانباەۆا قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى عىلىمي جەنە مەدياكوممۋنيكاتسييالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ ٷش باعىتىن ۇسىندى.
بٸرٸنشٸ باعىت – "تسيفرلىق جٸبەك جولى" اياسىنداعى مەديا جەنە عىلىمي بايلانىستى كٷشەيتۋ. سۇلتانباەۆا قىتايلىق زەرتتەۋشٸلەردٸ وسى باعىتتاعى ورتاق جوبالارعا قاتىسۋعا شاقىردى.
ەكٸنشٸ ۇسىنىس ەكٸ ەلدەگٸ جۋرناليستيكا جەنە مەديا سالاسىنا قاتىستى عىلىمي ەڭبەكتەردٸ قازاق جەنە قىتاي تٸلدەرٸنە اۋدارۋعا قاتىستى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعىتتا العاشقى نەتيجەلەر دە بار.
"سيان جەنە سولتٷستٸك-باتىس ۋنيۆەرسيتەتتەرٸندەگٸ ەرٸپتەستەرٸمٸز وسى كٷزدە قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ تاريحى تۋرالى ٸرگەلٸ ەڭبەكتٸ قىتاي تٸلٸنە اۋدارىپ بولدى. ونىڭ تانىستىرىلىمى ارنايى ۇيىمداستىرىلادى. مۇنى قىتاي مەن ورتالىق ازييا اراسىنداعى العاشقى ٸرگەلٸ قادامداردىڭ بٸرٸ دەپ سانايمىز", – دەدٸ گٷلميرا سۇلتانباەۆا.
ٷشٸنشٸ باستاما – ورتالىق ازييا مەن قىتاي جۋرناليستيكاسى تاريحىنىڭ ورتاق انتولوگيياسىن ەزٸرلەۋ. زەرتتەۋشٸنٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستان, قىتاي جەنە ورتالىق ازييا حالىقتارىنىڭ تاريحي, قوعامدىق جەنە مەدەني بايلانىستارى تۋرالى دەرەكتەر كٶپ بولعانىمەن, ولار جۋرناليستيكا تاريحى تۇرعىسىنان ەلٸ تولىق جٷيەلەنبەگەن.
"بۇل قىتاي, قازاقستان جەنە جالپى ورتالىق ازييا ٷشٸن ٷلكەن مەدەني-رۋحاني ەرٸ عىلىمي ەڭبەك بولار ەدٸ. وسى جۇمىس توبىنا قىتايلىق ەرٸپتەستەرٸمٸزدٸ قوسىلۋعا شاقىرامىز", – دەدٸ ول.
جالعان اقپاراتپەن كٷرەس پەن تسيفرلىق ساۋات باستى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ
گٷلميرا سۇلتانباەۆا قازٸرگٸ مەديانىڭ ماڭىزدى مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ جالعان اقپاراتقا قارسى تۇرۋ جەنە قوعامنىڭ تسيفرلىق ساۋاتىن ارتتىرۋ ەكەنٸن ايتتى.
كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستاندىق زەرتتەۋشٸلەر قىتايلىق دەلەگاتسيياعا "قازاقستانداعى جالعان اقپارات پەن دەزينفورماتسييا ينديكاتورلارى" اتتى اعىلشىن تٸلٸندەگٸ مونوگرافييانى, تسيفرلىق جەنە اقپاراتتىق مەدەنيەت پەن تسيفرلىق ساۋاتقا ارنالعان ەدٸستەمەلٸك ەڭبەكتەردٸ, سونداي-اق دەرەكتەر جۋرناليستيكاسى مەن جالعان اقپاراتپەن كٷرەس تاقىرىبىنداعى زەرتتەۋلەردٸ تانىستىردى.
"قازٸر جالعان اقپاراتپەن كٷرەس پەن تسيفرلىق ساۋاتتى ارتتىرۋ – ەڭ ٷلكەن مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ. بٸز ەدٸل ەرٸ وبەكتيۆتٸ كونتەنت جاساۋعا ۇمتىلۋىمىز كەرەك", – دەدٸ گٷلميرا سۇلتانباەۆا.
دٶڭگەلەك ٷستەل قورىتىندىسىندا تاراپتار قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى مەديابايلانىستى تەك جۋرناليستەر الماسۋىمەن شەكتەمەي, عىلىمي زەرتتەۋلەر, اكادەمييالىق اۋدارما, تسيفرلىق تەحنولوگييالار جەنە جاساندى ينتەللەكت باعىتىنداعى ورتاق جوبالار ارقىلى دامىتۋ قاجەتتٸگٸنە نازار اۋداردى. جيىندا جاساندى ينتەللەكت مەديانىڭ جۇمىس تەسٸلدەرٸن ٶزگەرتكەنٸمەن, اقپاراتتىڭ شىنايىلىعىن تەكسەرۋ, كەسٸبي ەتيكا مەن اۋديتورييا الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸك جۋرناليستٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ بولىپ قالا بەرەتٸنٸ ايتىلدى.
