Jýrnalist Nurmuhamed Baiǵaraev Taiaý Shyǵystaǵy sońǵy qarýly qaqtyǵysqa bailanysty óz taldaýyn usyndy. Onyń paiymynsha, Izrail men Iran arasyndaǵy shielenis logikalyq shegine jetip, qaqtyǵys ózara kelisilgen stsenariimen toqtaǵan, dep habarlaidy Dalanews.kz.
“21 ǵasyrda Taiaý Shyǵystaǵy eń mánsiz qysqa soǵystyń biri óziniń logikalyq mejesine jetkendei. Tramp birneshe ret soǵys aiaqtaldy dep málimdedi. Iran men Izrail sodan keiin de 1-2 ret ózara raketa almasty. Osymen toqtaǵandai”, — deidi ol.
Ol soǵystyń bastalýyna sebep retinde MAGATE-niń Iran ýrandy 90 paiyzǵa deiin baiytty degen málimdemesin keltiredi. Baiǵaraevtyń aitýynsha, bul iadrolyq qarýǵa daiyndyqtyń belgisi retinde qabyldanyp, Izrail soǵys qimyldaryn bastap ketken.
“Iaǵni, soǵystyń maqsaty Irannyń iadrolyq obektilerin buzý, sóitip qarý jasaýǵa múmkindik bermeý edi. Soǵysqa AQSh-ty aralastyrdy. Sonda da, menińshe, AQSh pen Izrail bul maqsatyna jete almady. Tek baǵdarlamany birneshe ai ne 1 jylǵa shegerdi”, — dep atap ótti ol.
Baiǵaraev Irannyń jaýaby álsiz bolǵanyn, olardyń zymyrandarynyń basym bóligi AQSh-tyń Iraktaǵy bazalary men teńizdegi kemeleri arqyly qaǵyp túsirilgenin alǵa tartty. Keibir zymyrandar ǵana Izrail aýmaǵyna jetken.
Sondai-aq ol AQSh-tyń Irandaǵy úsh iadrolyq nysanǵa soqqy jasaǵanyn, alaida bul soqqylar tiimdi bolmaǵanyn aitty.
“MAGATE Fordo aimaǵynda radiatsiia taramady dep habarlady. Iaǵni, zaqym timegen. Sebebi ol taýdyń túbinde ornalasqan. Oǵan qosa, keshe CNN AQSh-tyń áskeri barlaý qyzmeti de Irannyń baiytylǵan ýrany da, tsentrifýgasy da aman degen qupiia málimetin jariialap jiberdi. Demek, Tramptyń nysanany joidyq degeni jalǵan bolyp shyqty”, — dedi ol.
Jýrnalist Iran jaýap bermeidi dep boljaǵanyn, biraq AQSh-tyń Dohadaǵy bazasyna 14 zymyran atylǵanyn atap ótti. Onyń 13-i áýede joiylǵan. Bul shabýyldyń kelisilgen sipatta bolǵanyn AQSh prezidenti Tramptyń ózi de málimdegen.
“Soǵystyń sońy ózara kelisilgen stsenariimen júrgendei. Onda meniń boljamym dál keldi. Óitkeni Iran qazir AQSh-qa ashyq shabýyldaityn hálde emes ekeni anyq”, — deidi ol.
Baiǵaraevtyń sózinshe, Iran Ormýz buǵazyn jappaǵan. Eger japqan jaǵdaida, bul álemdik munai naryǵyna úlken soqqy bolar edi. Bul da jaǵdaidyń kelisilgen stsenarii boiynsha órbigenin kórsetedi.
“Kelisim jasaýǵa eki ortada Qatar ámiri biraz eńbek sińiripti. Óz astanasyndaǵy AQSh áskeri bazasyn qurban etýge kelisimin de bergen siiaqty”, — deidi jýrnalist.
Ol bul soǵysty “mánsiz” dep ataýynyń sebebin de túsindirdi.
“Izrail qarsylasyn júgendemek boldy. Maqsat-muraty osy boldy. Biraq degenine jete almady. Esesine, úsh tarap ózara qanshama raketa atty. Árbiriniń quny 1,5–5 million dollar aralyǵynda. Drondar arzan: 20 myń – 50 myń dollar. Qanshama kisi kóz jumdy, ǵimarattar qirady”.
Ol ChatGPT arqyly shamamen 2,5–3,5 milliard dollar kóleminde shyǵyn bolǵanyn eseptetkenin aityp ótti. Bul qarjyny ǵylym men meditsinaǵa salý áldeqaida paidaly bolar edi degen pikirde.
“Endi úsh taraptyń da biligi óz halqyna ‘jeńdik’ dep málimdep jatyr. Sebebi soǵystan abyroimen shyqqysy keledi. Menińshe, esh tarap jeńbedi. Tek Tramptyń podpischik sany artty. Boldy”, — deidi Nurmuhamed Baiǵaraev.
Sóz sońynda jýrnalist bilikke dini nemese saiasi fanatizmge berilgen tulǵalardyń kelý qaýpin de atap ótti.
“Halyqtyń ýaqytyn urlaidy, óz ideologiiasyn tańady. Eldiń resýrsyn damýǵa emes, saiasi maqsatqa jumsaidy”.