– Basqa elde tirkelgen avtokólikti esepten shyǵarý qajet pe? Azamattar avtokóliktiń esepten shyǵarylǵany jóninde qalai bile alady?
– Zańdastyrý úshin avtokólikti esepten shyǵarý qajet. Biz ony esepten shyǵarǵannan keiin ǵana Qazaqstanda tirkeýge qoia alamyz. Bul – kádimgi rásim.
El ishindegi avtokólikterdi de alyp satý kezinde tirkeýden shyǵaryp, satyp alýshynyń atyna tirkeýge qoiylady. Bul – avtokólikterdiń tirkeýde turǵany ne bolmasa sol tirkeýden shyqqany týraly aqparatty bilý úshin Qazaqstan azamattaryna osy kólik tirkeýde turǵan elge barýdyń qajeti joq.
Kóp jaǵdaida satýshylar úshin ol avtokólikterdiń óz atynda tirkeýde bolýy tiimsiz. Sebebi satylyp ketken avtokólik óz atynda tirkeýde turatyn bolsa, ol kisiler salyq tóleýge májbúr. Osyǵan bailanysty, ádette, burynǵy ieleri avtomobil satylǵannan keiin ózderi ótinish berip, kólikti esepten shyǵarady.
Osy avtokólikterdi tirkeýden shyǵý faktilerin búgingi kúnde qashyqtyqtan tekserýge tehnikalyq múmkindigimiz bar. Keibir jaǵdailarda avtokólikterdi tirkeýden shyǵarý úshin arnaiy suraýlar jiberýge de bolady.
Aita ketý kerek, avtokólikterdiń basqa eldegi tirkeýden shyǵýy óte mańyzdy. Óitkeni basqa elde turǵan sol avtokólikterde ártúrli shekteýler bolýy múmkin.
Eger biz ony sheteldik tirkeýden shyǵarmai, Qazaqstanda tirkeýge qoiatyn bolsaq, quqyqtyq máseleler týyndaýy yqtimal.
– Qandai kólikter kedendik tazartýdan ótýi kerek?
– Kedendik tazartýdan Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa kirmeitin elderden ákelingen avtomobilder ótýi tiis. Bul – jalpy tártippen júzege asyrylatyn ádettegi protsedýra.
Mysaly, biz AQSh-tan nemese Birikken Arab Ámirlikterinen avtomobilderdi ákelgen kezde mindetti túrde avtokólikke kedendik tazartý júrgizemiz.
Sondyqtan bul máselede eshqandai ózgeris joq. Qyrǵyzstannan kelgen avtomobilderge toqtalatyn bolsam, Qyrǵyzstan Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa kirgenine qaramastan, onda avtomobilder Eýraziialyq ekonomikalyq odaq úshin kózdelgen tómen mólsherlemeler boiynsha kedendik tazartýdan ótkenin jáne bul avtomobilder ishki tutynýǵa arnalǵan kólikter bolyp sanalatynyn atap ótken jón.
Osyǵan bailanysty olardy Qazaqstanda tirkeý úshin Eýraziialyq ekonomikalyq odaqtyń mólsherlemeleri boiynsha kedendik bajdar aiyrmasyn qosymsha tólep, tolyq kedendik tazartýdan ótý qajet.
Ár jaǵdaida esepteý avtomobil klasyna bailanysty jeke júrgiziledi. Mysaly, ortasha eseppen Qyrǵyzstannan ákelingen Toyota Camry avtokóligine tólenetin kedendik baj mólsheri shamamen 400 myń teńgeni quraidy.
2023 jylǵy 12 qańtarda zańnamalyq túzetýler kúshine endi. Osyǵan sáikes Qazaqstan azamattary endi avtokólikti sheteldik esepke alyp, avtosaqtandyrýdy resimdei almaidy.
– Avtokólikti 2022 jylǵy 1 qyrkúiekke deiin ákelgen azamattarǵa ne isteý qajet? Zańdastyrý áli bastalǵan joq, biraq saqtandyrýǵa tyiym salynýda?
– Qazaqstan azamattary 2022 jylǵy 1 qyrkúiekke deiin ákelingen avtomobilderge avtosaqtandyrýdy zańdastyrý aiaqtalǵan kúnge deiin, iaǵni 2023 jylǵy 1 shildege deiin resimdei alady.
Sebebi bul avtomobilder qazir Qazaqstanda zańdastyrýǵa jáne tirkeýge jatatyn mártebede. 2022 jyldyń 1 qyrkúieginen keiin ákelingen avtomobilderdi saqtandyrý polisteri arqyly qoldaný sol poliste kórsetilgen merzimge deiin jaramdy.
Al merzimi ótkennen keiin jalpy negizde tirkeýi qajet nemese olardy respýblikadan tys elderge shyǵarý kerek.
– Kólik quraldaryna resmi qujattary joq avtokonstrýktorlardyń ieleri ne isteýi kerek?
– Birinshiden, olar buryn da zańsyz paidalanylǵanyn atap ótken jón. Atalǵan avtomobilder Qazaqstanǵa qosalqy bólshekter túrinde ákelingen, kedendik tazartýdan ótpegen. Ádette, olardy bólshektep satý úshin ákeledi.
Ekinshiden, osyndai avtomobilder Qazaqstanda kórshiles memleketterde berilgen jalǵan tehpasporttar men jalǵan memlekettik nómirler boiynsha paidalanylady. Bundai avtomobilder zańdastyrylmaidy. Nátijesinde olar Qazaqstannan tys jerge shyǵarylyp nemese bólshektep satylýy qajet.
Shuǵyla Turlybek
