Almatyda tórt qalalyq keńistik pen Almaty jáne Ortalyq Aziianyń ózge de qalalarynan kelgen sýretshilerdiń shyǵarmalaryn biriktirgen «Sayran qalalyq baǵyty» kórme jobasy bastaldy. Birneshe apta boiy óner kúndelikti qalalyq marshrýttyń bir bóligine ainalyp, almatylyqtar men qala qonaqtaryna tanys kóshelerge, oryndarǵa jáne kúndelikti ómirge jańa qyrynan qaraýǵa múmkindik beredi.
Sayran – jobanyń ataýy ǵana emes. Ortalyq Aziia mádenietinde bul sóz serýendeýmen, qalany aralaýmen, keshki ýaqytta qalaǵa shyǵýmen bailanysty. Bul – adamdardyń kezdesip, áńgimelesip, ainalasyna nazar aýdaryp, birge ýaqyt ótkizetin sáti.
Dál osy serýendeý jobanyń negizgi qaǵidatyna ainaldy. Kórme kórermen úshin úirenshikti bir ǵana keńistikke shoǵyrlanbai, Galeriya, Tereze, Bowler jáne Gaka art space alańdaryn qamtydy. Osylaisha, bir lokatsiiadan ekinshisine deiingi joldyń ózi kórkemdik tájiribeniń bir bóligine ainaldy.
Joba Almatyǵa Ortalyq Aziianyń keń aiasyndaǵy mádeni kontekst arqyly qaraýdy usynady. Bir marshrýt aiasynda Almaty, Bishkek, Qaraǵandy, Taraz, Samarqand jáne Dýshanbe qalalarymen bailanysty oqiǵalar men kórkemdik kózqarastar toǵysty. Mundai shyǵarmashylyq úndestik óńir qalalaryna ortaq sipattarǵa, olardyń tarihi jadyna, mádeni erekshelikterine jáne qalalyq ortany qabyldaýdyń alýan túrli tásilderine nazar aýdarýǵa múmkindik berdi.
Ekspozitsiiada keskindeme, fotografiia, grafika, kollaj, keramika, toqyma, infografika jáne zamanaýi art-obektiler baǵytynda jumys isteitin jiyrmadan astam sýretshi men shyǵarmashylyq ujymnyń eńbekteri usynyldy.
Jobaǵa Sofiia Klishina, Aisha Mýsaeva, Elia Hasanova, Peshkom, Marat Raiymqulov pen Sonata Raiymqulova, Mýnara Abdýkaharova, Djoshik Mýrzahmetov, Begimai Isaeva, Anna Grigoriants, SANO Collective, Maksim Shvetsov, Mariia Krapp, Katerina Halanskaia, Intizor Otaniiozova, Alina Kim, Jasmin Nazar, Shahiza Qýanyshbekova, Alan Mýhitdinov, Arsenii Kýlakov, Ajar Ótejan, Anara Abjanova, Ratmir Rafikov, Roza Beksýltanova, Nur Yeşim Oktay jáne basqa da avtorlar qatysty.
Sayran jobasynyń erekshelikteriniń biri – qalalyq ómirge degen ortaq qyzyǵýshylyq biriktirgen taqyryptardyń alýan túrliligi. Sýretshiler biregeilik pen tarihi jady máselelerine nazar aýdaryp, qala beinesin, adamnyń qorshaǵan ortamen bailanysyn, ekologiiany, tabiǵatty, sáýlet pen kúndelikti ómirdi zerttedi.
Máselen, Ajar Ótejannyń Photo Vogue «Women by Women» jobasy aiasynda jasaǵan seriiasy áiel bolmysynyń kúsh-qýatynyń qainar kózderin izdeýge jáne Ortalyq Aziia áielderiniń biregeiligin zertteýge arnalǵan.
Peshkom Bishkektegi áielder esimimen bailanysty kóshe ataýlaryna arnalǵan zertteýin usynsa, Marat jáne Sonata Raiymqulovtardyń «Bishkek Goticheskii» seriiasy qalaǵa ózindik kórkemdik kózqarasty kórsetedi.
Jobanyń jeke bir baǵyty qala ekologiiasyna arnaldy. Avtorlar óz jumystarynda aýa sapasy, tutyný mádenieti jáne materialdardy qaita paidalaný máselelerin kóterdi.
Mysaly, Arsenii Kýlakov metall synyqtarynan, qaita óńdelgen plastikten, turmystyq tehnika men elektronika bólshekterinen kinetikalyq art-obektiler jasap, qoldanystan shyqqan materialdarǵa qozǵalys pen jańa energiianyń beinesin berdi.
Qala aýasynyń taqyryby Intizor Otaniiozovanyń jumysynda erekshe sipat aldy. Sýretshi Almatydaǵy aýanyń lastaný máselesine nazar aýdaryp qana qoimai, odan qorǵanýdyń kúndelikti daǵdylarynyń qorshaǵan ortaǵa tigizetin áseri týraly oi qozǵady.
Jobanyń kórkemdik bezendirilýinde jaiaý júrginshiler ótkeliniń jol belgisi erekshe oryn aldy. Árbir lokatsiianyń kireberisine ornatylǵan tórt úlken belgi marshrýttyń vizýaldy kórsetkishine jáne Sayran ideiasynyń simvolyna ainaldy. Ol qala ishinde qozǵalysty, sondai-aq kúndelikti tanys keńistikten óner álemine ótýdi bildiredi.
Osylaisha, kórme galereia men qalanyń arasyndaǵy shekarany ádeii joidy. Kafeler, barlar jáne qala turǵyndarynyń kúndelikti ómirindegi basqa da tanys oryndar kórkemdik marshrýttyń bir bóligine ainalsa, galereialar óner men qalalyq ortanyń toǵysatyn ashyq keńistigine ainaldy.
Efes Kazakhstan marketing jónindegi direktory Zeinep Erkan Alp:
«Sayran qalalyq baǵyty» – Almatyǵa tanys kósheler men mekenjailardyń jiyntyǵy retinde emes, turǵyndarymen birge únemi ózgerip otyratyn tiri aǵza retinde qaraýǵa shaqyratyn joba. Bul – kósheler arasyndaǵy adam, qalanyń tarihi jady, tabiǵat jáne ýaqyt óte kele qalanyń árqaisymyzdyń bir bólshegimizge qalai ainalatyny týraly serýen boldy», - dep atap ótti.
Joba aiaqtalǵanymen, onyń ideiasy kúndelikti serýenderde, tanys kóshelerde jáne qalaǵa jańa kózqaraspen qaraýdan jalǵasa beredi.
Sayran – bul serýendeý kúii. Keide tanys qalany jańa qyrynan kórý úshin jai ǵana kóshege shyǵý jetkilikti.
